Το Υψηλό Κόστος Στέγασης Ωθεί Τις Κατασχέσεις Σε Υψηλό Έξι Ετών

Οι κατασχέσεις ακινήτων στις ΗΠΑ έφτασαν στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων έξι ετών το πρώτο τρίμηνο, με την απότομη αύξηση του κόστους κατοικίας, όπως οι φόροι ακινήτων και τα ασφάλιστρα, να θεωρείται βασικός λόγος.

Ο αριθμός των ακινήτων με διαδικασίες κατάσχεσης έφτασε σχεδόν τις 119.000, σύμφωνα με την εταιρεία δεδομένων ακινήτων Attom. Αυτό σημαίνει αύξηση 26% σε σχέση με την ίδια περίοδο πέρυσι.

Είναι επίσης το υψηλότερο επίπεδο από το πρώτο τρίμηνο του 2020, όταν τα μέτρα στήριξης και οι αναστολές πληρωμών λόγω πανδημίας είχαν ρίξει απότομα τις κατασχέσεις.

Οι αναλυτές λένε ότι η σημερινή αύξηση δεν δείχνει γενικευμένη κρίση, αλλά επιστροφή σε φυσιολογικά επίπεδα πριν την πανδημία. Πολλοί ιδιοκτήτες έχουν χαμηλά επιτόκια στα στεγαστικά τους δάνεια και έχουν κερδίσει από την άνοδο των τιμών των κατοικιών τα τελευταία χρόνια.

Ωστόσο, η άνοδος δείχνει ότι περισσότεροι άνθρωποι δυσκολεύονται, ειδικά επειδή αυξάνονται έξοδα όπως η ασφάλιση σπιτιού, οι φόροι ακινήτων και οι κοινόχρηστες χρεώσεις, που ανεβάζουν σημαντικά τις μηνιαίες δόσεις.

Επιπλέον, επανήλθαν οι πληρωμές φοιτητικών δανείων, ενώ έχουν αυξηθεί και οι καθυστερήσεις σε πιστωτικές κάρτες και δάνεια αυτοκινήτου, επιβαρύνοντας ακόμα περισσότερο τα νοικοκυριά.

Ιδιοκτήτες που αγόρασαν σπίτι τα τελευταία χρόνια είναι σε χειρότερη θέση, γιατί πήραν δάνεια με υψηλότερα επιτόκια. Σε ορισμένες περιοχές οι τιμές έχουν πέσει, αφήνοντας κάποιους «κάτω από το δάνειο», δηλαδή να χρωστούν περισσότερα από την αξία του σπιτιού τους.

«Βλέπουμε πιέσεις στις πληρωμές από φόρους και ασφάλειες, μαζί με πιθανές δυσκολίες στην εργασία», λέει οικονομολόγος της Mortgage Bankers Association, τονίζοντας ότι αυτός ο συνδυασμός μπορεί να δημιουργήσει μεγαλύτερα προβλήματα.

Το μέσο ετήσιο κόστος ασφάλισης κατοικίας έφτασε σχεδόν τα 2.948 δολάρια, αυξημένο κατά 12% σε έναν χρόνο. Οι φόροι ακινήτων για μονοκατοικίες έφτασαν κατά μέσο όρο τα 4.427 δολάρια, επίσης με άνοδο.

Σύμφωνα με αναλύσεις, όσοι δαπανούν μεγαλύτερο ποσοστό του κόστους στέγασής τους για ασφάλεια έχουν περισσότερες πιθανότητες να καθυστερήσουν τις πληρωμές του στεγαστικού τους.

Τέλος, οι νομικές αιτήσεις που σχετίζονται με κατασχέσεις αυξήθηκαν κατά 20% μέσα σε έναν χρόνο, δείχνοντας ότι η πίεση στα νοικοκυριά συνεχίζεται.

Οι ιδιοκτήτες σπιτιών ένιωθαν άνετα με τα μηνιαία έξοδά τους όταν αγόρασαν τα σπίτια τους, όμως, όπως λέει μια δικηγόρος που συνεργάζεται με πελάτες σε μεσαίες και βορειοανατολικές πολιτείες των ΗΠΑ, «ξαφνικά, έναν ή τρία χρόνια μετά, η δόση του στεγαστικού ξεπερνά αυτό που είχαν υπολογίσει, όταν προσθέσεις ασφάλειες και φόρους».

Δημόσιοι φορείς έχουν επίσης περιορίσει προγράμματα της εποχής Covid που βοηθούσαν δανειολήπτες σε δυσκολία, κάτι που συνέβαλε στην αύξηση των κατασχέσεων. Για παράδειγμα, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Στέγασης (FHA) περιόρισε το πόσο συχνά μπορεί κάποιος να ρυθμίσει το δάνειό του για να αποφύγει κατάσχεση σε μία φορά κάθε 24 μήνες.

Η 63χρονη Μέρι Μερέντα έμεινε πίσω στις πληρωμές φόρου για το σπίτι της στην Πενσιλβάνια μετά τον θάνατο του συζύγου της. Για να εξοικονομήσει χρήματα, σταμάτησε και την ασφάλεια σπιτιού. Όπως λέει, «τα έξοδα με είχαν καταβάλει». Ζει με περίπου 12.000 δολάρια τον χρόνο από την κοινωνική ασφάλιση, ενώ οι φόροι ακινήτων της φτάνουν σχεδόν το μισό αυτού του ποσού.

Παρότι είχε ξεπληρώσει το στεγαστικό της, αναγκάστηκε να πάρει αντίστροφο στεγαστικό δάνειο (reverse mortgage) για να καλύψει τους καθυστερημένους φόρους και να αποφύγει την κατάσχεση.

Ειδικοί λένε ότι οι φόροι και τα ασφάλιστρα πιέζουν ιδιαίτερα τους ηλικιωμένους ιδιοκτήτες. Παράλληλα, αυξήσεις σε κοινόχρηστα πολυκατοικιών οδηγούν περισσότερους ιδιοκτήτες σε καθυστερήσεις. Το 2025 καταγράφηκαν περίπου 285.000 νομικές ενέργειες από ενώσεις ιδιοκτητών, αυξημένες κατά 9% σε έναν χρόνο.

Παλαιότερα, οι ιδιοκτήτες που δυσκολεύονταν μπορούσαν να αναχρηματοδοτήσουν το δάνειό τους με χαμηλότερο επιτόκιο. Τώρα όμως, με τα επιτόκια πάνω από 6%, οι ρυθμίσεις συχνά αυξάνουν αντί να μειώνουν τη δόση, κάνοντας την κατάσταση χειρότερη.

Σε μια περίπτωση, οικογένεια στη Φλόριντα έμεινε πίσω σχεδόν 3.000 δολάρια σε κοινόχρηστα, και το ποσό εκτοξεύτηκε κοντά στα 7.000 λόγω προσαυξήσεων και νομικών εξόδων. Τελικά, με τη βοήθεια συμβούλων, κατάφεραν να εξασφαλίσουν επιχορήγηση για να καλύψουν το χρέος.

Αν και πολλοί ιδιοκτήτες έχουν αποκτήσει μεγάλη υπεραξία στα σπίτια τους και μπορούν να τα πουλήσουν για να ξεπληρώσουν τα δάνεια, όσοι αγόρασαν πρόσφατα δεν έχουν πάντα αυτή την επιλογή, ειδικά σε περιοχές όπου οι τιμές πέφτουν.

Οι περισσότερες κατασχέσεις τον Μάρτιο αφορούσαν δάνεια που είχαν συναφθεί μεταξύ 2021 και 2025.

Σε μια άλλη περίπτωση, ζευγάρι στην Αριζόνα αγόρασε σπίτι το 2022 για 182.000 δολάρια, αλλά όταν ο ένας έχασε τη δουλειά του, δεν μπορούσαν πλέον να καλύψουν τις πληρωμές και προσπαθούν τώρα να πουλήσουν το σπίτι για λιγότερα από όσα χρωστούν, σε διαδικασία που χρειάζεται έγκριση της τράπεζας (short sale).

Όπως λένε, «δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να πληρώνουμε» και η κατάσταση απέχει πολύ από αυτό που είχαν φανταστεί όταν αγόρασαν το σπίτι.