Τι Πρέπει Να Γνωρίζετε Για Τους Τελευταίους Δασμούς Του Τραμπ

Λίγους μήνες αφότου το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε τους πιο εκτεταμένους παγκόσμιους δασμούς που είχε επιβάλει ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι σκοπεύει να επιβάλει νέους δασμούς χρησιμοποιώντας διαφορετική νομική βάση.

Την Τρίτη, το Γραφείο του Εμπορικού Αντιπροσώπου των ΗΠΑ πρότεινε δασμούς τουλάχιστον 10% σε περισσότερες από δώδεκα χώρες, υποστηρίζοντας ότι δεν έχουν λάβει επαρκή μέτρα για την αντιμετώπιση της καταναγκαστικής εργασίας.

Εμπορικοί εταίροι όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο θα βρεθούν αντιμέτωποι με δασμούς 10%, καθώς οι αμερικανικές αρχές θεωρούν ότι δεν έχουν κάνει αρκετά για να εμποδίσουν την εισαγωγή προϊόντων που παράγονται με καταναγκαστική εργασία. Χώρες όπως η Κίνα, η Ιαπωνία και η Ινδία θα αντιμετωπίσουν δασμούς 12,5%, επειδή, σύμφωνα με τις ΗΠΑ, δεν απαγορεύουν τέτοιες εισαγωγές ούτε έχουν δεσμευτεί να το κάνουν μέσω συμφωνιών με την αμερικανική κυβέρνηση.

Πόσο υψηλοί είναι σήμερα οι δασμοί;

Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου τον Φεβρουάριο μείωσε τον μέσο αμερικανικό δασμό στις εισαγωγές από 14,9% σε 8,2%, σύμφωνα με το Tax Foundation.

Ωστόσο, τον ίδιο μήνα ο Τραμπ επέβαλε νέους προσωρινούς δασμούς 10%, οι οποίοι μαζί με άλλες αλλαγές ανέβασαν ξανά τον μέσο δασμό στο 11,7%.

Η κυβέρνηση δεν έχει ανακοινώσει ακόμη πότε θα τεθούν σε ισχύ οι νέοι δασμοί, αλλά εκτιμάται ότι θα εφαρμοστούν όταν λήξουν οι τρέχοντες προσωρινοί δασμοί στα τέλη Ιουλίου.

Παράλληλα, οι δασμοί σε συγκεκριμένους κλάδους παραμένουν υπό διαμόρφωση. Για παράδειγμα, η κυβέρνηση εξετάζει αλλαγές στη συμφωνία εμπορίου μεταξύ ΗΠΑ, Μεξικού και Καναδά, ώστε τα αυτοκίνητα να χρειάζονται μεγαλύτερο ποσοστό αμερικανικών εξαρτημάτων για να δικαιούνται χαμηλότερους δασμούς. Επίσης σχεδιάζει δασμούς που μπορεί να φτάσουν έως και το 100% σε ορισμένα επώνυμα φαρμακευτικά προϊόντα.

Ποια νομοθεσία χρησιμοποιεί η κυβέρνηση;

Η κυβέρνηση βασίζεται στο Άρθρο 301 του Νόμου Εμπορίου του 1974. Η συγκεκριμένη διάταξη επιτρέπει στον πρόεδρο να επιβάλει μόνιμους δασμούς όταν μπορεί να αποδείξει ότι μια χώρα εφαρμόζει αθέμιτες εμπορικές πρακτικές που παραβιάζουν εμπορικές συμφωνίες ή βλάπτουν το αμερικανικό εμπόριο.

Ο Τραμπ είχε χρησιμοποιήσει την ίδια διάταξη και στην πρώτη του θητεία για να επιβάλει δασμούς στην Κίνα, κατηγορώντας την για κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και άλλες πρακτικές που ζημίωναν την αμερικανική οικονομία. Η κυβέρνηση Μπάιντεν διατήρησε τους περισσότερους από αυτούς τους δασμούς.

Το Άρθρο 301 θεωρείται πιο ισχυρό νομικά από τον νόμο περί έκτακτων οικονομικών εξουσιών που είχε χρησιμοποιήσει ο Τραμπ για τους προηγούμενους δασμούς και ο οποίος αποτέλεσε τη βάση της δικαστικής ακύρωσής τους.

Μπορεί να υπάρξουν νέες δικαστικές προσφυγές;

Ναι. Νομικοί εκτιμούν ότι οι νέοι δασμοί ενδέχεται να αμφισβητηθούν στα δικαστήρια από εισαγωγικές εταιρείες.

Ένα βασικό επιχείρημα είναι ότι το Άρθρο 301 αναφέρεται σε πρακτικές μιας «ξένης χώρας» και όχι πολλών χωρών ταυτόχρονα. Επίσης, επικριτές υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να μεταφέρει υπερβολική εξουσία για την επιβολή δασμών από το Κογκρέσο στον πρόεδρο, κάτι που ίσως συγκρούεται με το αμερικανικό Σύνταγμα.

Ορισμένοι εμπορικοί εταίροι των ΗΠΑ αντέδρασαν ήδη στις ανακοινώσεις. Η Ευρωπαϊκή Ένωση χαρακτήρισε τους δασμούς αδικαιολόγητους, ενώ η Κίνα δήλωσε ότι δεν χρησιμοποιεί καταναγκαστική εργασία και κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι χρησιμοποιούν το θέμα για πολιτικούς σκοπούς.

Ποιες είναι οι επιπτώσεις των δασμών μέχρι σήμερα;

Οι οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι οι δασμοί έχουν συμβάλει στην αύξηση των τιμών για τους καταναλωτές και έχουν κάνει ακριβότερη τη βιομηχανική παραγωγή στις ΗΠΑ.

Αρχικά πολλές επιχειρήσεις απορρόφησαν το πρόσθετο κόστος, φοβούμενες ότι οι αυξήσεις τιμών θα απομάκρυναν τους πελάτες τους. Όμως μέσα στο 2025 αρκετές εταιρείες ανακοίνωσαν ότι θα μετακυλίσουν το κόστος των δασμών στους καταναλωτές.

Μετά την ακύρωση μέρους των δασμών από το Ανώτατο Δικαστήριο, ορισμένες εταιρείες έλαβαν επιστροφές χρημάτων. Κάποιες σκοπεύουν να μεταφέρουν το όφελος στους πελάτες τους, ενώ άλλες θα το χρησιμοποιήσουν για επενδύσεις.

Παράγοντες όπως ο πόλεμος με το Ιράν και οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας συμβάλλουν επίσης στον πληθωρισμό. Ωστόσο, οι δασμοί επηρεάζουν ιδιαίτερα τα εισαγόμενα προϊόντα, όπως οι ντομάτες, τα ηλεκτρονικά είδη και τα ρούχα, τα οποία έχουν γίνει ακριβότερα. Σύμφωνα με στοιχεία του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, έχουν αυξηθεί επίσης οι τιμές σε χαλιά, καφέ και οικοδομικά υλικά.

Το Tax Foundation εκτιμά ότι οι δασμοί του Τραμπ το 2025 αντιστοιχούν σε επιπλέον φορολογική επιβάρυνση περίπου 1.000 δολαρίων ανά αμερικανικό νοικοκυριό. Χωρίς να υπολογίζονται οι νέοι δασμοί του Άρθρου 301, οι δασμοί που επιβλήθηκαν φέτος αναμένεται να αυξήσουν το κόστος ζωής κατά περίπου 700 δολάρια ανά νοικοκυριό.