Η Σύγκρουση στο Ιράν Ξεκινά να Αυξάνει Τιμές της Βενζίνης

Η σύγκρουση στο Ιράν μπορεί να φέρει αυξήσεις στις τιμές της βενζίνης.

Οι Αμερικανοί, που έχουν κουραστεί από τις υψηλές τιμές, είχαν τον τελευταίο καιρό ένα «μαξιλάρι»: τη σχετικά φθηνή βενζίνη, που βοηθούσε να ισορροπεί το σοκ από τις αυξήσεις στα σούπερ μάρκετ και αλλού. Τώρα όμως η κατάσταση με το Ιράν απειλεί να ανατρέψει αυτή την ισορροπία.

Οι τιμές του πετρελαίου ανεβαίνουν απότομα μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν. Η αναστάτωση στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου έχει ήδη φέρει μεταβλητότητα στις τιμές της βενζίνης, που έφτασαν τα 3,11 δολάρια το γαλόνι, αυξημένες κατά 11 σεντ μέσα σε μία μέρα, σύμφωνα με την AAA.

Το πώς θα εξελιχθεί η σύγκρουση θα καθορίσει και το πόσο θα ανέβουν οι τιμές στα πρατήρια — αλλά και ο συνολικός πληθωρισμός.

Πώς συνδέονται βενζίνη και πληθωρισμός

Τον Ιανουάριο, οι τιμές καταναλωτή στις ΗΠΑ ήταν αυξημένες κατά 2,4% σε σχέση με πέρυσι, λιγότερο από το 2,7% του Δεκεμβρίου. Σε αυτό βοήθησε και η πτώση της βενζίνης, που ήταν 7,5% φθηνότερη σε ετήσια βάση.

Τώρα όμως το αμερικανικό αργό πετρέλαιο έχει αυξηθεί περίπου 15% από την αρχή της σύγκρουσης και ξεπέρασε τα 77 δολάρια το βαρέλι. Από την αρχή της χρονιάς η άνοδος φτάνει περίπου το 34%. Η τιμή του αργού είναι ο βασικός παράγοντας που καθορίζει πόσο πληρώνουν οι καταναλωτές στην αντλία.

Συνήθως, αν το βαρέλι ακριβύνει κατά 10 δολάρια, η τιμή της βενζίνης ανεβαίνει κατά 10 έως 15 σεντ το γαλόνι. Και μια αύξηση 5% στο πετρέλαιο μπορεί να προσθέσει περίπου 0,1 ποσοστιαία μονάδα στον ετήσιο πληθωρισμό. Μπορεί να ακούγεται μικρό, αλλά όταν οι αυξήσεις συνεχίζονται, το αποτέλεσμα γίνεται αισθητό.

Επιπλέον, η ακριβότερη βενζίνη επηρεάζει και άλλα προϊόντα: το κόστος μεταφοράς τροφίμων αυξάνεται, όπως και τα αεροπορικά εισιτήρια, λόγω ακριβότερων καυσίμων.

Μικρός αντίκτυπος;

Οι οικονομολόγοι λένε ότι όλα θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια και την ένταση της σύγκρουσης. Αν η αναστάτωση κρατήσει λίγο, οι αυξήσεις ίσως διαρκέσουν μόνο έναν-δύο μήνες.

Πέρυσι, μια 12ήμερη ένταση μεταξύ Ιράν και Ισραήλ ανέβασε το πετρέλαιο περίπου 10 δολάρια στο αποκορύφωμα, αλλά προσωρινά, χωρίς σοβαρές ζημιές σε ενεργειακές υποδομές.

Η βενζίνη αποτελεί περίπου το 3% των μέσων καταναλωτικών δαπανών στις ΗΠΑ. Αντίθετα, τα τρόφιμα είναι περίπου 13% και η στέγαση πάνω από το ένα τρίτο των εξόδων ενός νοικοκυριού. Άρα, παρότι η βενζίνη φαίνεται έντονα στην καθημερινότητα, δεν είναι το μεγαλύτερο κομμάτι του οικογενειακού προϋπολογισμού.

Μεγαλύτερος αντίκτυπος;

Στη δεκαετία του 1970, μεγάλες διαταραχές στο πετρέλαιο συνέβαλαν σε δύο υφέσεις στις ΗΠΑ. Σήμερα η χώρα παράγει περισσότερο πετρέλαιο από μόνη της, αλλά ένα ισχυρό σοκ στις τιμές μπορεί και πάλι να πονέσει.

Το 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι τιμές πετρελαίου και βενζίνης ανέβηκαν περίπου 30% μέσα σε τέσσερις μήνες. Τότε ο πληθωρισμός ξεπέρασε το 9%, με τη βενζίνη να παίζει βασικό ρόλο.

Αν η τιμή του πετρελαίου παραμείνει υψηλή λόγω της σύγκρουσης στο Ιράν, οι αυξήσεις θα φανούν στα πρατήρια μέσα σε λίγες εβδομάδες και θα ανεβάσουν τον συνολικό πληθωρισμό.

Αν το πετρέλαιο πάει στα 100 δολάρια

Αν η τιμή φτάσει και μείνει στα 100 δολάρια το βαρέλι, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αυξηθεί αισθητά, ίσως κατά 0,7 ποσοστιαίες μονάδες. Σε αυτή την περίπτωση, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) θα είναι πιο διστακτική στο να μειώσει τα επιτόκια.

Υψηλότερος πληθωρισμός σημαίνει μικρότερη αγοραστική δύναμη για τα νοικοκυριά και πιθανή επιβράδυνση της οικονομίας.

Και το Τέξας;

Για τους καταναλωτές οι αυξήσεις είναι κακά νέα. Για τους Αμερικανούς παραγωγούς πετρελαίου όμως, ειδικά στο Δυτικό Τέξας, οι υψηλότερες τιμές είναι θετικές. Κάτω από τα 60 δολάρια το βαρέλι, πολλές εταιρείες δυσκολεύονται να βγάλουν κέρδος. Πάνω από τα 70 δολάρια και για κάποιο διάστημα, η παραγωγή μπορεί να αυξηθεί.

Με λίγα λόγια: αν η ένταση κρατήσει, θα δούμε ακριβότερη βενζίνη και πιθανή πίεση στον πληθωρισμό. Αν όμως είναι σύντομη, το οικονομικό αποτύπωμα ίσως είναι περιορισμένο.