Τα Μαθηματικά Πίσω Από Τις Εντυπωσιακές Οικονομικές Ιδέες Του Τραμπ

Σε μια ομιλία για την Κατάσταση της Ένωσης με διάρκεια-ρεκόρ, ο Τραμπ παρουσίασε μια σειρά από εντυπωσιακές οικονομικές ιδέες. Μεταξύ άλλων: νέους λογαριασμούς συνταξιοδότησης για Αμερικανούς που δεν έχουν πρόσβαση σε εργοδοτικά συνταξιοδοτικά προγράμματα , αντικατάσταση του φόρου εισοδήματος με έσοδα από δασμούς, ισοσκελισμό του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού μέσω της εξάλειψης της απάτης, καθώς και μείωση του κόστους αγοράς κατοικίας χωρίς να πέσουν οι αξίες των σπιτιών για τους ήδη ιδιοκτήτες.

Οι προτάσεις και οι υποσχέσεις του έρχονται σε μια περίοδο που πολλοί Αμερικανοί δηλώνουν δυσαρεστημένοι με την πορεία της οικονομίας. Σύμφωνα με τον μη κομματικό οργανισμό Cook Political Report, περίπου το 56% των πολιτών αποδοκιμάζει τον τρόπο που χειρίζεται την οικονομία, ενώ γύρω στο 40% τον εγκρίνει.

Ας δούμε πιο απλά τι σημαίνουν όλα αυτά στην πράξη:

Ανακούφιση για αγοραστές, πλούτος για ιδιοκτήτες

Ο Τραμπ βρίσκεται μπροστά σε ένα βασικό δίλημμα της στεγαστικής πολιτικής: πώς μειώνεις τις τιμές των σπιτιών για να μπορέσουν να αγοράσουν οι νέοι, χωρίς να μειώσεις την αξία της περιουσίας όσων ήδη έχουν σπίτι; «Θα κάνουμε και τα δύο», είπε.Σήμερα, η διάμεση τιμή κατοικίας στις ΗΠΑ είναι περίπου 405.000 δολάρια, ενώ το 2019 ήταν γύρω στις 327.000. Για τα περισσότερα νοικοκυριά αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται πλέον εισόδημα άνω των 100.000 δολαρίων τον χρόνο για να μπουν στην αγορά. Από την άλλη, όμως, μια πτώση τιμών δεν είναι καθόλου ευχάριστη για όσους ήδη κατέχουν σπίτι. Σύμφωνα με ανάλυση του Pew Research Center, η αξία που έχουν «χτίσει» οι ιδιοκτήτες στα σπίτια τους αντιστοιχεί περίπου στο 45% της συνολικής καθαρής περιουσίας τους.

Με απλά λόγια, το πρόβλημα δεν είναι μόνο πώς θα πέσουν οι τιμές, αλλά ποιος θα πληρώσει το κόστος αν τελικά πέσουν.

Ο Tραμπ ίσως τελικά καταφέρει να τα συνδυάσει και τα δύο. Αν τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων συνεχίσουν να πέφτουν, περισσότεροι αγοραστές θα μπορούν να αντέξουν οικονομικά την αγορά σπιτιού. Ταυτόχρονα, η αυξημένη ζήτηση μπορεί να κρατήσει τις τιμές σε καλά επίπεδα, ώστε οι πωλητές να μη χρειαστεί να τις μειώσουν.

Σήμερα, το μέσο επιτόκιο για ένα κλασικό στεγαστικό δάνειο 30 ετών με σταθερό επιτόκιο είναι 6,01%, ενώ τον περασμένο Φεβρουάριο ήταν 6,85%, σύμφωνα με τη Freddie Mac.

Ανάλυση της Zillow έδειξε ότι ένα νοικοκυριό με μεσαίο εισόδημα μπορεί πλέον να αγοράσει σπίτι που κοστίζει περίπου 30.000 δολάρια περισσότερο σε σχέση με πέρυσι. Αυτό οφείλεται κυρίως στη μείωση των επιτοκίων και στην αύξηση των εισοδημάτων μέσα στον τελευταίο χρόνο. Έτσι, η αγοραστική δύναμη για κατοικία βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων σχεδόν τεσσάρων ετών.

Παρόλα αυτά, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν έλλειψη περίπου τεσσάρων εκατομμυρίων κατοικιών, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις. Ο Tραμπ έχει δείξει ότι δεν θέλει να χτιστούν «πάρα πολλά» σπίτια, επειδή φοβάται ότι αυτό θα ρίξει τις τιμές. Οι περισσότεροι οικονομολόγοι, όμως, δεν συμφωνούν με αυτή την ανησυχία. Υποστηρίζουν ότι η μεγαλύτερη προσφορά θα επιβράδυνε την άνοδο των τιμών, αλλά είναι σχεδόν αδύνατο να χτιστούν τόσα πολλά σπίτια τόσο γρήγορα ώστε να καταρρεύσουν οι αξίες.

«Αυτό μπορεί να είναι ένα σενάριο όπου όλοι βγαίνουν κερδισμένοι», δήλωσε ο David Dworkin, διευθύνων σύμβουλος του National Housing Conference. «Δεν είναι ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος».

Ο Τραμπ έχει επίσης επικεντρωθεί στο να απαγορεύσει σε θεσμικούς επενδυτές να αγοράζουν μονοκατοικίες, υποστηρίζοντας ότι οι μεγάλοι επενδυτές δυσκολεύουν τις αμερικανικές οικογένειες να αποκτήσουν σπίτι.

Αυτοί οι επενδυτές κατέχουν μόνο ένα μικρό ποσοστό της συνολικής αγοράς κατοικιών: λιγότερο από 3%. Παρ’ όλα αυτά, αυτό αντιστοιχεί σε εκατοντάδες χιλιάδες σπίτια, συγκεντρωμένα σε πόλεις όπως η Atlanta και η Charlotte. Οικονομολόγος, ο Joseph Gyourko, εκτίμησε σε πρόσφατη ανάλυση του Brookings Institution ότι αν απαγορευόταν σε αυτούς τους επενδυτές να νοικιάζουν σπίτια, η προσφορά προς πώληση θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 1-2%. Ταυτόχρονα, όμως, οι τιμές ενοικίων θα ανέβαιναν, καθώς μειώνεται η διαθεσιμότητα για ενοικίαση.

Αντικατάσταση φόρου εισοδήματος με δασμούς

Λίγο μετά την ήττα του στο Ανώτατο Δικαστήριο για τους έκτακτους δασμούς, ο Tραμπ επανέλαβε την πίστη του στους δασμούς ως ισχυρό οικονομικό εργαλείο, λέγοντας ότι οι δασμοί θα μπορούσαν τελικά να «αντικαταστήσουν σημαντικά» τον ομοσπονδιακό φόρο εισοδήματος.

«Αυτό δεν ανήκει στον χώρο του εφικτού», δήλωσε η Kimberly Clausing, καθηγήτρια φορολογικής πολιτικής στο University of California, Los Angeles και πρώην αξιωματούχος του Υπουργείου Οικονομικών στην κυβέρνηση Joe Biden.Οι δασμοί ήταν μία από τις βασικές πηγές εσόδων της ομοσπονδιακής κυβέρνησης πριν από την εισαγωγή του φόρου εισοδήματος το 1913. Σήμερα, οι φόροι εισοδήματος φυσικών προσώπων αντιστοιχούν περίπου στο ήμισυ των ομοσπονδιακών εσόδων, υπερβαίνοντας κατά πολύ τα έσοδα από δασμούς.

Οι ΗΠΑ εισπράττουν περισσότερα από 2,5 τρισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο από φόρους εισοδήματος φυσικών προσώπων, ενώ τα συνολικά έσοδα από δασμούς για το τρέχον οικονομικό έτος, πριν από την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, αναμενόταν να φτάσουν περίπου τα 420 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με τη Congressional Budget Office.

Ο Scott Bessent, Υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, δήλωσε ότι αναμένει το υπουργείο του να εισπράξει περίπου το ίδιο ποσό από δασμούς το 2026, με τη βοήθεια των νέων δασμών που επέβαλε ο Trump μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, αν και άλλες εκτιμήσεις υποστηρίζουν ότι τα έσοδα μπορεί να μειωθούν ανάλογα με το πόσο καιρό θα παραμείνουν σε ισχύ οι νέοι δασμοί.

Ισοσκέλιση του προϋπολογισμού μέσω της εξάλειψης της απάτης

Ο Tραμπ πρότεινε επίσης ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να ισοσκελίσουν τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό εξαλείφοντας την απάτη, αναθέτοντας στον Αντιπρόεδρο JD Vance να ηγηθεί αυτής της προσπάθειας. «Αν καταφέρουμε να βρούμε αρκετή από αυτή την απάτη, θα έχουμε ισοσκελισμένο προϋπολογισμό μέσα σε μία νύχτα. Θα γίνει πολύ γρήγορα. Αυτά είναι τα χρήματα για τα οποία μιλάμε», είπε ο Tραμπ.

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση χάνει εκτιμώμενα από 230 έως 520 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως λόγω απάτης, σύμφωνα με τη Government Accountability Office. Ταυτόχρονα, το ομοσπονδιακό έλλειμμα —η διαφορά μεταξύ εσόδων και δαπανών της χώρας— φτάνει περίπου τα 1,8 τρισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο. «Στο τέλος της ημέρας, οι αριθμοί απλώς δεν βγαίνουν», είπε ο Kent Smetters, καθηγητής οικονομικών και δημόσιας πολιτικής στη Wharton School.

Ο Smetters πρόσθεσε ότι η αποτελεσματική καταπολέμηση της απάτης κοστίζει επίσης χρήματα. «Αν μπορούσες απλώς να πατήσεις ένα κουμπί, φυσικά θα το έκανες. Το πρόβλημα είναι ότι κοστίζει χρήματα να την καταπολεμήσεις», τόνισε.