Γιατί Ο Πληθωρισμός Μπορεί Να Επανέλθει Δυναμικά !

Τα στοιχεία για τον πληθωρισμό του Ιανουαρίου θα ανακοινωθούν την Παρασκευή, και η πλειοψηφία προβλέπει μια μέτρια αύξηση 0,3% στις τιμές καταναλωτή μέσα στον μήνα, που θα μειώσει τον ετήσιο πληθωρισμό στο 2,5%.

Ωστόσο, πολλοί στη Wall Street προετοιμάζονται για μια δυσάρεστη έκπληξη. Τα τελευταία χρόνια, ο πληθωρισμός τον Ιανουάριο τείνει να είναι πιο έντονος από ό,τι σε άλλους μήνες. Πέρσι, ο δείκτης τιμών καταναλωτή, που μετρά το κόστος ενός καλαθιού αγαθών και υπηρεσιών, αυξήθηκε περισσότερο τον Ιανουάριο παρά σε οποιονδήποτε άλλο μήνα. Το ίδιο είχε γίνει και το 2023. Ο Ιανουάριος του 2024 δεν ήταν ο πιο «καυτός» μήνας για τον πληθωρισμό, αλλά ήταν κοντά.

Αν συμβεί ξανά κάτι παρόμοιο, θα θεωρηθεί ότι οι εταιρείες περνούν στους καταναλωτές τους δασμούς που είχε επιβάλει ο Τραμπ. Κάποιοι αξιωματούχοι της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ έχουν αναφέρει αυτή την πιθανότητα ως λόγο να είναι προσεκτικοί με περαιτέρω μειώσεις στα επιτόκια.

Ωστόσο, μια μεγαλύτερη από την αναμενόμενη αύξηση μπορεί να οφείλεται και στον τρόπο που υπολογίζονται τα νούμερα, γεγονός που κάνει πιο δύσκολη την ερμηνεία των στοιχείων του Ιανουαρίου.

Η αρχή του χρόνου είναι συνήθως η περίοδος που αυξάνονται οι τιμές: τα γυμναστήρια ανεβάζουν τις συνδρομές, οι πλατφόρμες streaming αυξάνουν τα πάγια τους, ή τα καταστήματα σταματούν τις χειμερινές εκπτώσεις.

Το Γραφείο Στατιστικών Εργασίας, που συγκεντρώνει τον δείκτη τιμών καταναλωτή, κάνει προσαρμογές ώστε να «σβήνει» τα επαναλαμβανόμενα ετήσια μοτίβα. Δηλαδή, αν οι τιμές ανεβαίνουν πάντα περισσότερο τον Ιανουάριο, αυτό δεν θα πρέπει να φαίνεται στον προσαρμοσμένο δείκτη τιμών.

Αλλά πολλοί οικονομολόγοι πιστεύουν ότι το Γραφείο Στατιστικών Εργασίας (BLS) δεν εξαλείφει πλήρως τις εποχικές επιδράσεις και ότι τα δεδομένα εξακολουθούν να δείχνουν μια «υπολειμματική εποχικότητα». Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε την προηγούμενη εβδομάδα από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα της Βοστώνης δείχνει ότι, από το 1985 και μετά, ο εποχικά προσαρμοσμένος πληθωρισμός του Ιανουαρίου ήταν κατά 0,03 ποσοστιαίες μονάδες πιο αυξημένος σε σχέση με τους άλλους μήνες. Δεν είναι μικρό αυτό το ποσό, αν σκεφτεί κανείς ότι μια αλλαγή ακόμα και 0,1 ποσοστιαίας μονάδας στο μηνιαίο ποσοστό έχει μεγάλη σημασία για τις αγορές.

Τα τελευταία χρόνια, η υπολειμματική εποχικότητα γίνεται ακόμα πιο έντονη. Αυτό μπορεί να οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι μεγάλο μέρος του πληθωρισμού από το 2023 και μετά προέρχεται από επιχειρήσεις στον τομέα των υπηρεσιών, πολλές από τις οποίες τείνουν περισσότερο να αυξάνουν τις τιμές τους τον Ιανουάριο, εξήγησε ο Κρίστοφερ Κότον, επικεφαλής ερευνητής της μελέτης της Ομοσπονδιακής Τράπεζας της Βοστώνης. Η αρχή του χρόνου είναι μια προφανής στιγμή για ένα ιατρείο ή έναν περιπατητή σκύλων να ανεβάσουν τις τιμές τους, αλλά όχι το ίδιο για ένα σούπερ μάρκετ ή ένα βενζινάδικο, όπου οι τιμές ανεβοκατεβαίνουν καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Υπάρχουν ενδείξεις ότι η έκθεση αυτής της εβδομάδας μπορεί να δείξει και πάλι έντονο πληθωρισμό τον Ιανουάριο. Δεδομένα που παρακολουθεί η εταιρεία λογισμικού Adobe έδειξαν απότομες αυξήσεις τιμών για αγαθά που αγοράστηκαν διαδικτυακά τον Ιανουάριο.

«Η μετάδοση των δασμών στους καταναλωτές ήταν αργή και σταδιακή μέχρι τον Δεκέμβριο», είπε η Αϊτσι Αμεμία, οικονομολόγος στη Nomura Securities. «Είναι πολύ πιθανό οι έμποροι να πέρασαν τα αυξημένα κόστη στους πελάτες τους μέσω των ανατιμήσεων μετά τις γιορτές».

Τα δεδομένα της Adobe έδειξαν ότι οι αυξήσεις τιμών τον προηγούμενο μήνα ήταν ευρείας κλίμακας και αφορούσαν προϊόντα όπως υπολογιστές, οικιακά ηλεκτρονικά και ηλεκτρικές συσκευές. Αυτές οι κατηγορίες είναι σε μεγάλο βαθμό εισαγόμενες. Αν τέτοιες αυξήσεις εμφανιστούν και στα επίσημα στοιχεία, πολλοί οικονομολόγοι θα δουν το «σημάδι» του καθεστώτος δασμών της κυβέρνησης Τραμπ. Όταν ο Τραμπ επέβαλε αυστηρούς νέους δασμούς πέρσι, οι τιμές των αγαθών αυξήθηκαν με τον ταχύτερο ρυθμό από το 2022. Οι πιο χαμηλές τιμές σε μεταφορές, ενοίκια και άλλες υπηρεσίες κράτησαν τον συνολικό πληθωρισμό σταθερό.

Αν οι τιμές των αγαθών όντως ανέβηκαν τον περασμένο μήνα, οι δασμοί και η υπολειμματική εποχικότητα δεν είναι αντίθετες εξηγήσεις. Πολλοί πωλητές μπορεί να εκμεταλλεύτηκαν την αρχή του χρόνου για να περάσουν μέρος του βάρους των δασμών στους πελάτες, επαναφέροντας τα περιθώρια κέρδους που είχαν μειωθεί λόγω των αυξημένων κόστους το 2025. Αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τέτοιες αυξήσεις θα συνεχιστούν και το 2026. Μια ανατίμηση λόγω δασμών μπορεί απλώς να είναι μια ακόμη «παγίδα», μια μορφή υπολειμματικής εποχικότητας.

Ο οικονομολόγος της Daiwa Capital Markets, Λόρενς Βέρθερ, δεν πιστεύει ότι το 2026 περιμένει μια «πυριτιδαποθήκη» πληθωρισμού. Η προσιτότητα των τιμών έχει γίνει ένα από τα πιο καυτά ζητήματα στην αμερικανική πολιτική. Για μήνες, ο Βέρθερ επισημαίνει ότι οι διευθύνοντες σύμβουλοι μεγάλων εταιρειών λένε πως οι πελάτες που προσέχουν τον προϋπολογισμό τους στρέφονται σε πιο φθηνές επιλογές, όπως γεύματα χαμηλότερου κόστους σε αλυσίδες εστιατορίων ή προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας στα σούπερ μάρκετ.

Η PepsiCo μειώνει τις τιμές σε μάρκες όπως οι Lay’s και Cheetos, σε μια προσπάθεια να αυξήσει τις πωλήσεις σε καταναλωτές με περιορισμένο προϋπολογισμό, είπε ο CEO Ραμόν Λαγουάρτα σε τηλεδιάσκεψη με αναλυτές την προηγούμενη εβδομάδα. Η General Mills, που παράγει τα Cheerios και την σούπα Progresso, έχει επίσης μειώσει τις τιμές στο πλαίσιο παρόμοιας στρατηγικής.

«Όλα αυτά δείχνουν σε μένα ότι υπάρχει μια πραγματική αίσθηση στην επιχειρηματική κοινότητα πως η ζήτηση έχει αλλάξει», είπε ο Βέρθερ. «Οι διευθυντές συνειδητοποιούν ότι το κοινό-στόχος τους διστάζει λίγο να ξοδέψει, οπότε είναι πιο προσεκτικοί στο να μετακυλήσουν αυξήσεις τιμών».