Ο Κόσμος Καταναλώνει Γρήγορα Τα Αποθέματα Ασφαλείας Του Πετρελαίου

Ένα «αόρατο» πλεόνασμα αργού πετρελαίου, που βρισκόταν σε αποθήκες και πάνω σε πλοία, βοήθησε να απορροφηθεί το σοκ όταν τα Στενά του Ορμούζ έκλεισαν πριν περίπου 2,5 μήνες.

Αυτή η επιπλέον προσφορά όμως τώρα μειώνεται με ρυθμό-ρεκόρ, και στελέχη της αγοράς και αναλυτές προειδοποιούν ότι έρχεται μια δύσκολη περίοδος που μπορεί να ανατρέψει τη σχετική ηρεμία στις ενεργειακές αγορές. Αν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά, μπορεί μέσα σε λίγες εβδομάδες να εμφανιστούν σοβαρές ελλείψεις σε βασικά καύσιμα και απότομες αυξήσεις στις τιμές.

Η μείωση στα ιδιωτικά αποθέματα και στα κρατικά στρατηγικά αποθέματα, μαζί με τη μικρότερη κατανάλωση λόγω των υψηλότερων τιμών, έχει δώσει λίγο χρόνο στην αγορά και έχει αποτρέψει μια έκρηξη στις τιμές του πετρελαίου. Όμως έχει αφήσει πολύ μικρό περιθώριο ασφάλειας για το επόμενο διάστημα.

Όπως είπε η Έλεν Γουόλντ, ανώτερη ερευνήτρια στο Atlantic Council’s Global Energy Center: «Μπορείς να μειώσεις την κατανάλωση μόνο μέχρι ένα σημείο· όταν τελειώσουν τα αποθέματα, απλά τελειώνουν. Σε κάποιο σημείο η αγορά θα “σκάσει” και οι τιμές θα εκτοξευτούν».

Τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου —που περιλαμβάνουν δεξαμενές στη στεριά αλλά και πετρέλαιο σε πλοία στη θάλασσα— έχουν πέσει με ρυθμό ρεκόρ από την αρχή του πολέμου. Έχουν μειωθεί κατά 250 εκατομμύρια βαρέλια μέσα στον Μάρτιο και τον Απρίλιο, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Αυτό αντιστοιχεί περίπου σε 2,5 ημέρες παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου.

Το «μαξιλάρι χρόνου» για να αποφευχθούν κρίσιμα επίπεδα αποθεμάτων —που στον κλάδο λέγονται “tank bottoms”— εξαφανίζεται γρήγορα.

Σε έκθεσή της με τίτλο «Η ψευδαίσθηση της αφθονίας», η JPMorgan Chase εκτιμά ότι αν τα Στενά παραμείνουν κλειστά, τα αποθέματα στις πλούσιες χώρες μπορεί να πέσουν σε «επίπεδα επιχειρησιακής πίεσης» ήδη από τον επόμενο μήνα και σε ακόμα πιο κρίσιμα επίπεδα μέχρι τον Σεπτέμβριο. Ωστόσο, η τράπεζα θεωρεί ότι πιθανότατα δεν θα φτάσουν ποτέ σε αυτά τα όρια, γιατί συνήθως η ζήτηση μειώνεται πριν συμβεί κάτι τόσο ακραίο.

Οι επιπτώσεις από μια έλλειψη στην προσφορά πετρελαίου είναι πολύ μεγάλες. Οι τιμές στα καύσιμα ήδη βρίσκονται σε υψηλά πολλών ετών στις ΗΠΑ και μπορεί να ανέβουν ακόμη περισσότερο όταν τα αποθέματα μειωθούν κι άλλο. Οι αεροπορικές εταιρείες αλλάζουν τα δρομολόγιά τους για να αντιμετωπίσουν πιθανές ελλείψεις σε καύσιμα αεροπλάνων. Οι αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών για τα επιτόκια θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από το αν η αγορά πετρελαίου παραμείνει επαρκώς τροφοδοτημένη.

Ο CEO της Saudi Aramco, της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας της Σαουδικής Αραβίας, δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι τα παγκόσμια αποθέματα σε προϊόντα όπως η βενζίνη και το καύσιμο αεροσκαφών μπορεί να φτάσουν σε «κρίσιμα χαμηλά επίπεδα» πριν από την καλοκαιρινή περίοδο ταξιδιών.

Ως πιθανό σημάδι ότι οι ανησυχίες για την προσφορά περνούν στις αγορές, οι τιμές του πετρελαίου ανέβηκαν την Παρασκευή, με το Brent να ενισχύεται έως και 3% στα 109 δολάρια το βαρέλι. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει κάτω από το υψηλό των 118 δολαρίων που είχε καταγραφεί στα τέλη Μαρτίου.

Η «σωτηρία» της αγοράς ήταν το μεγάλο πλεόνασμα που υπήρχε πριν ξεκινήσει η κρίση, το οποίο λειτούργησε σαν μαξιλάρι. Τόσο το Ιράν όσο και η Ρωσία είχαν μεγάλες ποσότητες πετρελαίου σε πλοία που αναζητούσαν αγοραστές, ενώ και οι χαλαρώσεις στις κυρώσεις των ΗΠΑ στο ρωσικό πετρέλαιο αύξησαν την προσφορά στην αγορά.

Ένα ακόμη βασικό «δίχτυ ασφαλείας» προέρχεται από τις κυβερνήσεις. Τα 32 μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) έχουν ήδη απελευθερώσει περίπου 164 εκατομμύρια βαρέλια έως τις 8 Μαΐου και σχεδιάζουν να ρίξουν στην αγορά άλλα 210 εκατομμύρια μέχρι τα τέλη Ιουλίου.

Όμως η απελευθέρωση αποθεμάτων δεν λύνει το πρόβλημα — απλώς το μεταφέρει στο μέλλον, όταν θα χρειαστεί να ξαναγεμίσουν αυτά τα αποθέματα. Ο IEA εκτιμά ότι για να καλυφθεί αυτό το «κενό», θα απαιτούνταν περίπου 1 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα επιπλέον παραγωγής για τρία χρόνια.

Πτώση αποθεμάτων και περιφερειακές πιέσεις

Λόγω της μείωσης των αποθεμάτων, τα αποθέματα ντίζελ στις ΗΠΑ αναμένεται να πέσουν κάτω από τα 100 εκατομμύρια βαρέλια — το χαμηλότερο επίπεδο από το 2003 — μέχρι τα τέλη Μαΐου.

Ακόμα πιο έντονες πιέσεις καταγράφονται στην Ασία, που εξαρτάται περισσότερο από τις εξαγωγές του Περσικού Κόλπου. Χώρες όπως η Ινδία, η Ταϊλάνδη και η Ταϊβάν πλησιάζουν γρήγορα σε κρίσιμα επίπεδα έλλειψης σε προϊόντα όπως νάφθα, μαζούτ και ντίζελ. Κάποιες χώρες ήδη λαμβάνουν μέτρα εξοικονόμησης καυσίμων, μειώνουν τη λειτουργία διυλιστηρίων ή περιορίζουν τις εξαγωγές.

Η ζήτηση πέφτει, αλλά με κόστος

Δεν είναι μόνο η προσφορά που επηρεάζει την αγορά. Η ζήτηση μειώνεται λόγω των υψηλών τιμών και των μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας — κάτι που οι οικονομολόγοι αποκαλούν «καταστροφή ζήτησης». Ο IEA προβλέπει ότι η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου θα μειωθεί φέτος, κυρίως στο δεύτερο τρίμηνο.

Όμως αν η ζήτηση πέσει αρκετά, αυτό τελικά θα επηρεάσει αρνητικά και την οικονομική ανάπτυξη.

Από τον πανικό σε “ελεγχόμενη έλλειψη”

Η μείωση των αποθεμάτων έχει περιορίσει τον αρχικό πανικό στις αγορές. Η διαφορά τιμής μεταξύ άμεσης παράδοσης πετρελαίου και μελλοντικών συμβολαίων έχει μειωθεί σημαντικά, δείχνοντας ότι η αγορά πέρασε από φάση κρίσης σε φάση «ελεγχόμενης έλλειψης» — χωρίς όμως να έχει λυθεί το πρόβλημα.

Όπως είπε ο οικονομολόγος Χαμάτ Χουσεΐν: «Η άμεση πίεση για αγορά φυσικών φορτίων έχει μειωθεί, αλλά τα αποθέματα μειώνονται γρήγορα και αυτό θα ανεβάσει τις τιμές».

Εκτιμά ότι αν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά, οι τιμές μπορεί να φτάσουν ακόμη και τα 130–140 δολάρια το βαρέλι τον επόμενο μήνα.

Ακόμα και αν ανοίξουν τα Στενά

Ακόμη κι αν υπάρξει συμφωνία και ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ, η επιστροφή στην κανονικότητα δεν θα είναι άμεση. Θα χρειαστούν 2–3 μήνες για καθαρισμό, επιδιόρθωση υποδομών και επανεκκίνηση της ναυσιπλοΐας.

Όπως σημειώνουν αναλυτές, «η ροή πετρελαίου δεν πρόκειται να επανέλθει άμεσα, ακόμη κι αν η κρίση τελειώσει αύριο».