Η Αμήχανη Αλήθεια για τους Δασμούς

Αυτήν την εβδομάδα, ο Λευκός Οίκος άνοιξε ένα νέο μέτωπο στην «μάχη» του με την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed): μια αντιπαράθεση γύρω από έρευνα της Fed για τις συνέπειες των δασμών του Τραμπ. Αν οι δασμοί ήταν τόσο ξεκάθαρα κερδοφόροι για την οικονομία και την πολιτική, γιατί η κυβέρνηση αντιδρά τόσο αμυντικά;

Η διαμάχη αφορά την ανάλυση που σας είχαμε αναφέρει την προηγούμενη εβδομάδα από τέσσερις οικονομολόγους της Federal Reserve Bank της Νέας Υόρκης. Η μελέτη τους έδειξε ότι τα αμερικανικά νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις επωμίζονται σχεδόν το 90% του κόστους των δασμών του Τραμπ, αντίθετα με την ισχυρισμό του Προέδρου ότι οι ξένοι θα πλήρωναν αυτά τα έξοδα.

Σαφώς, ο Λευκός Οίκος ανησυχεί ότι οι ψηφοφόροι θα καταλήξουν στο συμπέρασμα πως η έρευνα συμφωνεί με την προσωπική τους εμπειρία. Ο Κέβιν Χάσετ, διευθυντής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου, εμφανίστηκε στο CNBC την Τετάρτη και χαρακτήρισε τη μελέτη «το χειρότερο paper που έχω δει ποτέ στην ιστορία της Fed» και πρότεινε ότι όσοι την έγραψαν θα έπρεπε να… «τιμωρηθούν». Τι εννοούσε; Για ένα paper για δασμούς;

Η ανάλυση της Fed συμφωνεί με άλλες μελέτες, όπως από οικονομολόγους του Harvard και το Γερμανικό Kiel Institute — αλλά και με την κοινή λογική. Δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι οι ξένοι παραγωγοί μειώνουν τις τιμές για να απορροφήσουν τους δασμούς, που θα ήταν ο βασικός τρόπος για να «πληρώσουν» αυτοί για τους φόρους στα σύνορα.

Ούτε ενισχύεται το δολάριο, που θα ήταν άλλος τρόπος για να μετακυλιστεί το κόστος στους ξένους. Αντίθετα, οι δασμοί αυξάνουν τις τιμές των εισαγόμενων προϊόντων και μειώνουν λίγο την ποσότητα των εισαγωγών. Οι Αμερικανοί πληρώνουν πιο ακριβά ή «πληρώνουν» με λιγότερες επιλογές.

Ο Τραμπ σε πιο ειλικρινείς στιγμές παραδέχεται ότι αυτή είναι η επίδραση των δασμών του, αν όχι η πρόθεση. Γι’ αυτό είχε πει πέρυσι ότι οι Αμερικανοί μπορεί να χρειαστεί να αγοράσουν λιγότερες κούκλες για τα παιδιά τους λόγω της εμπορικής του πολιτικής. Μερικοί οικονομολόγοι που υποστηρίζουν τους δασμούς πιστεύουν ότι οι φόροι στα σύνορα επαναφέρουν την ισορροπία στην παγκόσμια οικονομία περιορίζοντας την κατανάλωση των Αμερικανών.

Η έρευνα της Fed και άλλες παρόμοιες προσπάθειες προσπαθούν να βάλουν αριθμούς σε αυτά τα φαινόμενα. Το βασικό επιχείρημα του Χάσετ, αν υπάρχει, είναι ότι οι οικονομολόγοι της Fed ίσως αγνόησαν τρόπους με τους οποίους οι δασμοί θα μπορούσαν να επηρεάσουν θετικά την οικονομία, όπως η επαναφορά παραγωγής στις ΗΠΑ ή η αύξηση των μισθών.

Αλλά ακόμα και μια τέτοια ανάλυση μάλλον δεν θα παρουσίαζε τους δασμούς του Τραμπ με καλό φως. Μέχρι στιγμής, το «μπουμ» στη βιομηχανία που είχε υποσχεθεί ο Τραμπ δεν εμφανίστηκε, καθώς οι θέσεις εργασίας στη μεταποίηση μειώθηκαν τον τελευταίο χρόνο. Η μελέτη της Fed και άλλες έρευνες δείχνουν γιατί: όσο οι αμερικανικές εταιρείες επωμίζονται μέρος του κόστους των δασμών, τόσο λιγότερα χρήματα μένουν για επενδύσεις και προσλήψεις.

Η οικονομία του Τραμπ παραμένει υγιής όχι χάρη στους δασμούς, αλλά παρά τους δασμούς. Η αντίδραση της αγοράς στους δασμούς «απελευθέρωσης» του Απριλίου 2025 ήταν τόσο αρνητική που ο Τραμπ τους απέσυρε γρήγορα και διαπραγματεύτηκε χαμηλότερους δασμούς ως μέρος εμπορικών συμφωνιών, που ίσως αποδειχθούν μερικώς ψευδείς. Έχει επίσης δώσει αρκετές εξαιρέσεις στους δασμούς. Μια δόση φορολογικής μεταρρύθμισης, απελευθέρωση κανονισμών και επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπουν στην οικονομία να αντέξει τις στρεβλώσεις και την αβεβαιότητα που προκαλούν οι δασμοί.

Η επίθεση στον Fed για αυτή την έρευνα είναι σύμπτωμα του πολιτικού προβλήματος που αντιμετωπίζει ο Λευκός Οίκος λόγω των δασμών. Δέκα τρεις μήνες μετά την ανάληψη καθηκόντων του Τραμπ και με τις εκλογές να πλησιάζουν, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι ψηφοφόροι εξακολουθούν να ανησυχούν για την οικονομία. Αυτό σημαίνει ότι δεν βλέπουν κέρδος από τους δασμούς (εκτός από ό,τι πληρώνουν στο κατάστημα).

Η οργή του Τραμπ προς τον πρόεδρο της Fed Τζέρομ Πάουελ αυξήθηκε όσο ο Πάουελ προειδοποιούσε ότι οι δασμοί μπορεί να ανεβάσουν τις τιμές. Η κυβέρνηση ίσως προσπαθεί να προειδοποιήσει τον Κέβιν Γουόρς, υποψήφιο του Τραμπ για διάδοχο του Πάουελ, να μην ακολουθήσει παρόμοια προσέγγιση.

Ίσως μια καλύτερη ιδέα θα ήταν: αν η πολιτική των δασμών είναι τόσο αντιδημοφιλής που πρέπει να εκφοβίζετε την κεντρική τράπεζα για να μην μιλάει, ίσως είναι ώρα για νέα πολιτική.