Ο Kevin Warsh Τάσσεται Υπέρ Της Μείωσης Των Επιτοκίων Από Τη Fed

Ο Kevin Warsh πέρασε τον τελευταίο χρόνο χτίζοντας ένα επιχείρημα υπέρ του να μειώσει η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) τα επιτόκια, όπως θέλει ο πρόεδρος Τραμπ. Σύμφωνα με αυτό το σκεπτικό, η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης θα φέρει σύντομα μεγάλη αύξηση στην παραγωγικότητα, κάτι που θα κρατήσει τις τιμές χαμηλά.

Όταν ο Warsh εμφανιστεί την Τρίτη ενώπιον της Γερουσίας για την ακρόαση που μπορεί να τον φέρει ένα βήμα πιο κοντά στην ηγεσία της Fed, το πιο δύσκολο κοινό του ίσως να είναι οι μελλοντικοί του συνάδελφοι. Εκείνοι έχουν ήδη δείξει, με προσεκτικό αλλά σαφή τρόπο, ότι είναι αρκετά επιφυλακτικοί απέναντι στις απόψεις του.

Αν τελικά εγκριθεί, θα αναλάβει μια Fed που βρίσκεται ανάμεσα σε μια τεχνολογική αλλαγή που ακόμη δεν έχει ρίξει τις τιμές και σε ένα όλο και πιο ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον που τείνει να τις ανεβάζει. Ο πόλεμος με το Ιράν ήταν το πιο πρόσφατο και έντονο παράδειγμα.

Πριν επιλεγεί από τον Τραμπ τον Ιανουάριο, το βασικό του επιχείρημα ήταν απλό: η οικονομία θα συνεχίσει να αναπτύσσεται χάρη στην AI, αλλά η πτώση του πληθωρισμού δεν θα φανεί άμεσα στα επίσημα στοιχεία, κάτι που δυσκολεύει τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζιτών που βασίζονται σε δεδομένα. «Οπότε θα πρέπει να κάνουν ένα στοίχημα», είχε πει σε οικονομικό podcast το περασμένο φθινόπωρο.

Η οικονομική λογική του είναι η εξής: η τεχνητή νοημοσύνη κάνει τους εργαζομένους πιο παραγωγικούς, άρα οι εταιρείες μπορούν είτε να τους πληρώνουν περισσότερο χωρίς να ανεβάζουν τις τιμές, είτε να παράγουν το ίδιο με λιγότερους εργαζόμενους μειώνοντας το κόστος. Και στις δύο περιπτώσεις, ο πληθωρισμός θα παραμένει χαμηλός και θα υπάρχει περιθώριο για μειώσεις επιτοκίων χωρίς φόβο νέας αύξησης των τιμών.

Σε συνέντευξή του στο Fox Business, ο Warsh εξέφρασε ανησυχία ότι χωρίς την κατάλληλη ηγεσία η Fed δεν θα πάρει αυτή τη «τολμηρή απόφαση». «Αυτό που με ανησυχεί, και υποψιάζομαι και τον πρόεδρο, είναι ότι η Fed θα κάνει το έκτο ή έβδομο μεγάλο λάθος της τα τελευταία έξι-επτά χρόνια», είπε. «Πρέπει να αφήσουν» την άνοδο της παραγωγικότητας «να συνεχίσει να ρίχνει τις τιμές, αντί να λένε “η οικονομία είναι πολύ ισχυρή, πρέπει να το σταματήσουμε”».

Ο Warsh και ανώτερα στελέχη της κυβέρνησης Τραμπ συχνά επικαλούνται ένα ιστορικό παράδειγμα για να στηρίξουν αυτή τη θέση: τη Fed υπό τον Alan Greenspan στα μέσα της δεκαετίας του ’90.

Τότε, ο Greenspan κράτησε τα επιτόκια σταθερά απέναντι σε συναδέλφους που ήθελαν να τα αυξήσουν, ποντάροντας ότι η αύξηση της παραγωγικότητας από την επανάσταση του διαδικτύου θα κρατούσε τον πληθωρισμό χαμηλό, ακόμα κι αν η ανάπτυξη επιταχυνόταν. Ο πληθωρισμός όντως έμεινε χαμηλός και η οικονομία αναπτύχθηκε έντονα, αν και η Fed τελικά άλλαξε στάση και αύξησε τα επιτόκια απότομα το 1999 και το 2000. Η ίδια τεχνολογική έκρηξη που είχε δικαιολογήσει την αρχική υπομονή, αργότερα οδήγησε σε φόβους υπερθέρμανσης της οικονομίας λόγω της «φούσκας» των dot-com.

Τα επιτόκια δεν τα αποφασίζει μόνο ο πρόεδρος της Fed, αλλά μια ομάδα 12 ατόμων. Η ικανότητα ενός προέδρου να επηρεάζει αυτή την επιτροπή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το κύρος που έχει χτίσει με τον χρόνο — κάτι που ο Greenspan είχε καταφέρει μέσα σε μια δεκαετία όταν έκανε αυτό το «στοίχημα» για την παραγωγικότητα. Ο Warsh, που ήταν μέλος της Fed από το 2006 έως το 2011, θα ξεκινούσε από διαφορετική θέση.

«Δεν νομίζω ότι ο Warsh έχει αυτό το επίπεδο αξιοπιστίας», είπε η πρώην πρόεδρος της Fed Janet Yellen σε πρόσφατο συνέδριο. Ως μέλος της Fed τη δεκαετία του ’90, είχε τότε διαφωνήσει με τον Greenspan. «Δεν βλέπω η FOMC να το αποδέχεται αυτό βραχυπρόθεσμα», πρόσθεσε.

Οι μελλοντικοί συνάδελφοι του Warsh είναι επιφυλακτικοί με αυτή τη σύγκριση, γιατί τότε η Fed συζητούσε αν θα κρατήσει τα επιτόκια ή θα τα αυξήσει — όχι αν θα τα μειώσει. Ο πληθωρισμός είχε πέσει στο 2% για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες και οι δημοσιονομικές ελλείψεις είχαν αρχίσει να γίνονται πλεονάσματα. Σήμερα, ο πληθωρισμός είναι πάνω από τον στόχο του 2% για έξι χρόνια. Τα ελλείμματα, από την άλλη, έχουν εκτοξευθεί σε επίπεδα που συνήθως βλέπουμε μόνο σε πολέμους ή κρίσεις.

Επίσης, τότε η παγκόσμια οικονομία βοηθούσε τη Fed του Greenspan. Οι φθηνές εισαγωγές από την επέκταση του παγκόσμιου εμπορίου πίεζαν τις τιμές προς τα κάτω. Σήμερα συμβαίνει το αντίθετο: δασμοί, απο-παγκοσμιοποίηση και συγκρούσεις διαταράσσουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες και ανεβάζουν το κόστος.

Πολλοί αξιωματούχοι της Fed σημειώνουν ότι η AI σήμερα αυξάνει κυρίως τη ζήτηση — τροφοδοτώντας την κατασκευή data centers, ανεβάζοντας τις τιμές στην ενέργεια και ενισχύοντας τις χρηματιστηριακές αγορές, κάτι που με τη σειρά του αυξάνει την κατανάλωση. Αυτό μπορεί βραχυπρόθεσμα να πιέσει τις τιμές προς τα πάνω.

Σε αυτό το περιβάλλον, η μείωση επιτοκίων με βάση την προσδοκία μελλοντικής αύξησης της παραγωγικότητας θεωρείται «ριψοκίνδυνη», είπε ο πρόεδρος της Fed του Σεντ Λούις, Alberto Musalem. Αντέστρεψε μάλιστα το επιχείρημα του Warsh, λέγοντας ότι η πραγματικά «φιλοαναπτυξιακή» στάση είναι η διατήρηση χαμηλού πληθωρισμού.

Αν η AI όντως φέρει μεγάλη αύξηση παραγωγικότητας, τότε πιθανότατα θα ανεβάσει με τον καιρό το λεγόμενο «ουδέτερο επιτόκιο» — το επίπεδο που ταιριάζει σε μια ισορροπημένη οικονομία. Μεγαλύτερη ανάπτυξη σημαίνει περισσότερες επενδύσεις και λιγότερη αποταμίευση, άρα χρειάζεται υψηλότερο επιτόκιο για να ισορροπήσει η οικονομία. Αν το ουδέτερο επιτόκιο έχει ανέβει, τότε το να μένουν τα επιτόκια στα ίδια επίπεδα σημαίνει ότι η Fed είναι στην πραγματικότητα λιγότερο περιοριστική από πριν.

Ο Greenspan στη δεκαετία του ’90 έβλεπε τα δεδομένα από εταιρείες που χρησιμοποιούσαν τη νέα τεχνολογία — λιανεμπόρους με συστήματα αποθήκης, μεταφορικές με GPS και βιομηχανίες με σχεδιασμό μέσω υπολογιστή. Σήμερα, οι περισσότερες ιστορίες που επικαλούνται ο Warsh και οι υποστηρικτές του προέρχονται από εταιρείες που «παράγουν» την τεχνολογία, όχι από αυτές που την χρησιμοποιούν, λέει ο Vincent Reinhart, πρώην σύμβουλος του Greenspan.

Ο James Bullard το είπε πιο απλά: η υιοθέτηση της τεχνολογίας δεν θα γίνει τόσο γρήγορα όσο θα ήθελε η Silicon Valley. «Υπερβάλλουν για να ανεβάσουν τις IPO τους».

Το τι θα πει ο Warsh στη Γερουσία την Τρίτη θα δείξει πόσο από το αρχικό του αφήγημα παραμένει, τώρα που έρχεται αντιμέτωπος με την πραγματικότητα του ρόλου.

Ακόμη και υποστηρικτές του λένε ότι ίσως δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για δράση. «Ο Kevin έχει δίκιο ότι η AI μπορεί να φέρει αποπληθωρισμό», είπε ο Joseph Lavorgna, πρώην σύμβουλος του Υπουργείου Οικονομικών. «Αλλά ο πόλεμος με το Ιράν άλλαξε τα δεδομένα. Η Fed πρέπει να περιμένει».

Ο ίδιος ο Warsh στο παρελθόν είχε δείξει πιο προσεκτική στάση. Σε άρθρο του το 2023 είχε τονίσει ότι τα λάθη της Fed στις προβλέψεις πληθωρισμού μετά την πανδημία δείχνουν πως οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν πρέπει να «ποντάρουν όλα τους τα χαρτιά» σε ελπίδες για χαμηλές τιμές ή οτιδήποτε άλλο.