Η Ανάπτυξη Των Κέντρων Δεδομένων Πυροδοτεί Ένα Τρίτο Κύμα Πληθωρισμού

Οι εμπορικοί πόλεμοι του Τραμπ έχουν πλέον υποχωρήσει και η τιμή της βενζίνης πέφτει επιτέλους. Παρ’ όλα αυτά, ο πληθωρισμός φαίνεται να βρίσκει νέο «καύσιμο»: τη μαζική ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης στις ΗΠΑ.

Η τεράστια αυτή επένδυση στην AI αρχίζει ήδη να ανεβάζει το κόστος σε πολλά πράγματα, από τα smartphones μέχρι και το ρεύμα.

Το βασικό ερώτημα είναι πόσο θα απλωθεί αυτό το φαινόμενο στην οικονομία και για πόσο καιρό θα κρατήσει τον πληθωρισμό σε υψηλά επίπεδα. Οι απαντήσεις θα έχουν σημαντικές συνέπειες για την οικονομία συνολικά.

Τα ποσά που πέφτουν στην «κούρσα» της AI είναι πρωτοφανή. Σύμφωνα με αναλυτές, οι δαπάνες κεφαλαίου για πέντε μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας (Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft και Oracle) φτάνουν φέτος τα 741 δισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή σχεδόν 75% περισσότερα από πέρυσι.

Τα χρήματα αυτά δεν πηγαίνουν σε κάτι «αόρατο» — είναι μια τεράστια, πολύ υλική επένδυση σε υποδομές.

Στην πράξη, χτίζονται νέα data centers για την τεχνητή νοημοσύνη, τα οποία χρειάζονται πανάκριβο εξοπλισμό υπολογιστών, συστήματα ψύξης για να μην υπερθερμαίνονται, καλώδια ρεύματος και οπτικών ινών, αλλά και γεννήτριες για να μην πέφτει ποτέ το σύστημα.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις οικονομολόγου του Columbia University, οι συνολικές δαπάνες για αυτή την «έκρηξη» της AI μέχρι το 2032 μπορεί να φτάσουν τα 8 τρισεκατομμύρια δολάρια — σχεδόν πέντε φορές η αξία όλης της αγοράς ακινήτων της Νέας Υόρκης.

Αυτή η τεράστια ζήτηση ήδη ανεβάζει τις τιμές σε υλικά και εξαρτήματα που δεν χρησιμοποιούνται μόνο για την AI, αλλά και σε άλλα προϊόντα. Για παράδειγμα, τα chips μνήμης και αποθήκευσης που μπαίνουν σε κονσόλες, αυτοκίνητα και ηλεκτρονικά έχουν γίνει πιο ακριβά. Γι’ αυτό και εταιρείες όπως Nintendo, Microsoft και Sony έχουν ήδη αυξήσει τιμές σε συσκευές. Ακόμα και η Apple προειδοποιεί ότι το κόστος ανεβαίνει με ρυθμούς που δεν έχει ξαναδεί εδώ και δεκαετίες.

Αν η τεχνητή νοημοσύνη αποδειχθεί τελικά τόσο επαναστατική όσο προβλέπουν πολλοί οικονομολόγοι, μπορεί μακροπρόθεσμα να ρίξει τον πληθωρισμό, γιατί θα αυξήσει την παραγωγικότητα και θα κάνει τις επιχειρήσεις πιο αποδοτικές.

Όμως αυτό δεν θα γίνει άμεσα. Στην αρχή, όπως δείχνει η ιστορία με άλλες μεγάλες τεχνολογικές αλλαγές (σιδηρόδρομοι, ηλεκτρισμός, ίντερνετ), η ζήτηση για πόρους ανεβάζει τις τιμές πριν φανεί το όφελος.

Για τα επόμενα χρόνια, οι περισσότεροι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η ανάπτυξη της AI θα συνεχίσει να πιέζει τον πληθωρισμό προς τα πάνω, πριν αρχίσει —αν αρχίσει— να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα.

Οι επιπτώσεις της «έκρηξης» της AI στις τιμές μπορεί να είναι αρκετά διαφορετικές από ό,τι συνέβη με τους δασμούς πέρυσι ή με την άνοδο των καυσίμων φέτος, σύμφωνα με αναλυτές της Evercore ISI.

Οι δασμοί και το πετρέλαιο συνήθως λειτουργούν σαν «μιας φοράς» σοκ στην οικονομία: ανεβάζουν προσωρινά τις τιμές και μετά το φαινόμενο σταθεροποιείται. Η AI όμως είναι κάτι διαφορετικό. Είναι μια αύξηση της ζήτησης που μπορεί να κρατήσει για πολλά χρόνια.

Στην πραγματικότητα, μεγάλο μέρος αυτής της ζήτησης δεν έχει εμφανιστεί ακόμα. Η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ έχει επισημάνει ότι μόνο ένα μικρό κομμάτι από τα έργα που έχουν ανακοινωθεί για data centers έχει ξεκινήσει να υλοποιείται. Και με τα χρήματα που αναμένεται να αντλήσουν εταιρείες όπως η OpenAI και η Anthropic από πιθανές εισαγωγές στο χρηματιστήριο, η πίεση αυτή μπορεί να μεγαλώσει ακόμα περισσότερο.

Αυτό φαίνεται ήδη και στις μετοχές των εταιρειών μικροτσίπ, που έχουν εκτοξευθεί λόγω των προσδοκιών για τεράστια μελλοντική ζήτηση. Ακόμα κι αν πρόσφατα υπήρξε μια μικρή διόρθωση, ο σχετικός δείκτης έχει ανέβει περίπου 150% μέσα σε έναν χρόνο.

Βέβαια, τα data centers δεν χρειάζονται μόνο τσιπ. Χρειάζονται και πολλά άλλα υλικά και υπηρεσίες που χρησιμοποιούνται ευρύτερα στην οικονομία. Αυτό σημαίνει ότι το κόστος μπορεί να αυξηθεί για πολλές επιχειρήσεις, οι οποίες στη συνέχεια ίσως μετακυλήσουν αυτές τις αυξήσεις στους καταναλωτές.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυξάνονται και οι μισθοί. Για παράδειγμα, οι εργαζόμενοι στην κατασκευή data centers, όπως ηλεκτρολόγοι και τεχνικοί καλωδίων, βλέπουν τις αποδοχές τους να ανεβαίνουν πιο γρήγορα από τον μέσο όρο των υπόλοιπων εργαζομένων.

Καθώς μπαίνουν σε λειτουργία όλο και περισσότερα data centers, αυξάνεται και η ζήτηση για ηλεκτρικό ρεύμα.

Νωρίτερα μέσα στη χρονιά, οικονομολόγοι της Goldman Sachs εκτίμησαν ότι τα data centers θα ευθύνονται σχεδόν για τη μισή αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στις ΗΠΑ μέχρι το 2030. Αυτό σημαίνει ότι οι τιμές του ρεύματος για τους καταναλωτές μπορεί να ανεβαίνουν περίπου 6% τον χρόνο, τουλάχιστον για φέτος και το επόμενο έτος.

Παρόλα αυτά, οι οικονομολόγοι δεν πιστεύουν ότι η ανάπτυξη της AI θα προκαλέσει πληθωρισμό αντίστοιχο με εκείνον μετά την πανδημία. Προϊόντα όπως τα smartphones ή τα videogames αποτελούν μικρό μέρος των συνολικών δαπανών των νοικοκυριών. Ακόμα και το ρεύμα αντιστοιχεί σε περίπου 2,5% της κατανάλωσης.

Το βασικό σενάριο είναι πιο «ήπιο», αλλά παρατεταμένο: η AI μπορεί να κρατήσει τον πληθωρισμό συνολικά πιο υψηλό για περισσότερο χρόνο.

Οι αγορές περιμένουν ότι ο βασικός δείκτης πληθωρισμού που προτιμά η Fed θα δείξει αύξηση γύρω στο 4,1% σε ετήσια βάση για τον Μάιο. Στόχος της κεντρικής τράπεζας είναι το 2%, επίπεδο που δεν έχει επιτευχθεί εδώ και πάνω από πέντε χρόνια, καθώς διάφοροι προσωρινοί παράγοντες έχουν κρατήσει τις τιμές ψηλά.