Ο IEA Θα Απελευθερώσει Ρεκόρ Πετρελαίου Από Παγκόσμια Αποθέματα

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΙΕΑ) ανακοίνωσε ότι οι χώρες-μέλη του θα απελευθερώσουν 400 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη διάθεση αποθεμάτων στην ιστορία, με στόχο να μειωθούν οι τιμές του αργού πετρελαίου που έχουν εκτοξευθεί λόγω του πολέμου με το Ιράν.

Η ποσότητα αυτή είναι πάνω από διπλάσια από την προηγούμενη μεγαλύτερη απελευθέρωση αποθεμάτων. Το 2022, χώρες του οργανισμού έριξαν στην αγορά 182 εκατομμύρια βαρέλια, μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Η νέα πρόταση έχει στόχο να αντιμετωπίσει τη μεγάλη αναστάτωση που έχει προκαλέσει το σχεδόν πλήρες κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, του στενού περάσματος που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τις παγκόσμιες αγορές. Περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προμήθειας πετρελαίου περνά από εκεί. Οι απειλές αλλά και επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια από το Ιράν έχουν σχεδόν σταματήσει τις μεταφορές.

Αξιωματούχοι της ενέργειας έσπευσαν να ετοιμάσουν το σχέδιο μετά την επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν. Η Τεχεράνη έχει επίσης αρχίσει να τοποθετεί νάρκες στο στενό, κάτι που δείχνει ότι η κίνηση των δεξαμενόπλοιων μπορεί να παραμείνει προβληματική για κάποιο διάστημα, ακόμη και όταν τελειώσουν οι συγκρούσεις.

Ένα πιθανό μπλοκάρισμα του στενού ήταν ακριβώς το σενάριο που οδήγησε τις δυτικές χώρες να δημιουργήσουν τον οργανισμό το 1974, μετά την Πετρελαϊκή κρίση του 1973 και το αραβικό εμπάργκο πετρελαίου. Ο οργανισμός, στον οποίο συμμετέχουν 32 χώρες, καθορίζει πόσα αποθέματα πετρελαίου πρέπει να διατηρεί κάθε χώρα και συντονίζει τη διάθεσή τους σε περιόδους κρίσης.

«Οι χώρες του οργανισμού αποφάσισαν ομόφωνα να προχωρήσουν στη μεγαλύτερη απελευθέρωση αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης στην ιστορία μας», δήλωσε ο εκτελεστικός διευθυντής Φατίχ Μπιρόλ. «Πρόκειται για μια σημαντική κίνηση που στόχο έχει να μειώσει τις άμεσες επιπτώσεις της αναστάτωσης στις αγορές».

Αξιωματούχοι δήλωσαν ότι, παρ’ όλα αυτά, η απελευθέρωση πετρελαίου αναμένεται να προσφέρει μόνο περιορισμένη ανακούφιση στις παγκόσμιες τιμές, όσο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά. Η ποσότητα των 400 εκατομμυρίων βαρελιών αντιστοιχεί περίπου σε 20 ημέρες πετρελαίου που συνήθως περνούν από το στενό, δήλωσε ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, μετά από τηλεδιάσκεψη με τους ηγέτες της Ομάδας των Επτά ισχυρών οικονομιών.

«Θα το κάνουμε αυτό με οργανωμένο τρόπο τις επόμενες ημέρες», είπε ο Μακρόν.

Στην Ιαπωνία, η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι δήλωσε ότι η χώρα θα απελευθερώσει μόνη της πετρέλαιο από τα αποθέματά της ήδη από τη Δευτέρα. Όπως είπε, θα διαθέσει πετρέλαιο που αντιστοιχεί σε 15 ημέρες από αποθέματα ιδιωτικών εταιρειών και ακόμη 30 ημέρες από κρατικά αποθέματα.

Η υπουργός Οικονομίας και Ενέργειας της Γερμανίας, Κατερίνα Ράιχε, δήλωσε ότι η χώρα θα συμμετάσχει στην κίνηση, σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τα υπόλοιπα μέλη.

«Πρέπει να στείλουμε ένα πολύ σαφές μήνυμα», δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας Ρολάν Λεσκίρ. «Αν δεν μπορέσουμε να ανοίξουμε άμεσα τα Στενά του Ορμούζ, θα αντικαταστήσουμε αυτή την προμήθεια με άλλο πετρέλαιο».

Από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκίνησαν τα πρώτα τους χτυπήματα στο Ιράν, η τιμή του πετρελαίου έχει αυξηθεί έως και 40%, ξεπερνώντας τα 100 δολάρια το βαρέλι. Τις τελευταίες ημέρες υποχώρησε, καθώς οι αγορές παρακολουθούν τις δηλώσεις του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για το πόσο μπορεί να διαρκέσει ο πόλεμος. Την Τρίτη το πετρέλαιο έκλεισε κάτω από 84 δολάρια το βαρέλι, όμως τα καύσιμα όπως το ντίζελ συνεχίζουν να ακριβαίνουν έντονα. ⛽

Την Τετάρτη οι τιμές των συμβολαίων πετρελαίου συνέχισαν τις έντονες διακυμάνσεις. Από τη μία πλευρά επηρεάζονται από την απελευθέρωση αποθεμάτων του Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, ενώ από την άλλη υπάρχουν φόβοι για προβλήματα στην προμήθεια, αφού Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι το Ιράν έχει τοποθετήσει νάρκες στα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα, το Ηνωμένο Βασίλειο ανέφερε ότι τρία φορτηγά πλοία χτυπήθηκαν από βλήματα κοντά στο πέρασμα.

Το αμερικανικό αργό πετρέλαιο ανέβηκε ξανά περίπου 4%, ξεπερνώντας τα 86 δολάρια το βαρέλι.

Η απελευθέρωση αποθεμάτων πετρελαίου θα μπορούσε να αντισταθμίσει πλήρως την απώλεια προμήθειας που προκαλεί ο πόλεμος, αλλά μόνο αν η σύγκρουση τελειώσει σύντομα, σύμφωνα με ανάλυση της Capital Economics.

Στο πιο «ήπιο» σενάριο της εταιρείας, αν χρειαστεί περίπου ένας μήνας για να επανέλθουν οι ροές πετρελαίου στο φυσιολογικό, μπορεί να χαθούν περίπου 350 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, επειδή η κρίση μειώνει την προσφορά κατά πάνω από 10 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.

«Το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ είναι το κλειδί για να πέσουν σταθερά οι τιμές της ενέργειας», αναφέρεται στην έκθεση της Capital Economics.

Οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη άνοδος στις τιμές του πετρελαίου μπορεί να δημιουργήσει πληθωρισμό και να προκαλέσει διόρθωση στα χρηματιστήρια, ενώ θα αυξήσει και το κόστος καυσίμων για τους οδηγούς.

Αξιωματούχοι συναντήθηκαν τη Δευτέρα και αρχικά ένιωσαν κάποια ανακούφιση, καθώς οι τιμές του πετρελαίου έπεσαν όταν ο Τραμπ, άφησε να εννοηθεί ότι ο πόλεμος ίσως πλησιάζει στο τέλος του.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον Νιλ Άτκινσον, επισκέπτη ερευνητή στο National Center for Energy Analytics στην Ουάσιγκτον, η κατάσταση άλλαξε γρήγορα. Η εντύπωση ότι τα πλοία θα μπορούσαν σύντομα να περάσουν ξανά από τα Στενά του Ορμούζ έχει πλέον εξαφανιστεί. Περισσότερα πλοία έχουν δεχθεί επιθέσεις και οι αμερικανικές ναυτικές συνοδείες φαίνεται ότι δεν έχουν πραγματοποιηθεί.

«Η κοινή εκτίμηση είναι ξεκάθαρη: αυτό δεν θα τελειώσει σύντομα και οι συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία μπορεί να είναι σημαντικές», είπε ο Άτκινσον, ο οποίος στο παρελθόν ήταν επικεφαλής του τμήματος πετρελαίου στον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.

Τα μέλη του οργανισμού διαθέτουν περίπου 1,2 δισεκατομμύρια βαρέλια σε κρατικά αποθέματα και άλλα 600 εκατομμύρια βαρέλια σε υποχρεωτικά εμπορικά αποθέματα, δήλωσε τη Δευτέρα ο επικεφαλής του οργανισμού Φατίχ Μπιρόλ. Με έναν πρόχειρο υπολογισμό, αυτή η ποσότητα αντιστοιχεί περίπου σε 124 ημέρες απώλειας προμήθειας από τον Περσικό Κόλπο.

Στο παρελθόν, οι απελευθερώσεις αποθεμάτων είχαν μικτά αποτελέσματα.

Οι χώρες του οργανισμού προχώρησαν σε δύο τέτοιες κινήσεις το 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Αρχικά, η κίνηση αυτή έκανε τις τιμές του πετρελαίου να αυξηθούν περίπου 20%, καθώς οι αγορές θεώρησαν ότι η κρίση ήταν πιο σοβαρή από ό,τι πίστευαν. Αργότερα όμως, οι αναλυτές λένε ότι τελικά βοήθησε να πέσουν οι τιμές.

Μια ιδιαίτερα επιτυχημένη απελευθέρωση αποθεμάτων έγινε το 1991, όταν ο τότε πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Τζορτζ Χ. Γ. Μπους, ετοιμαζόταν για την Επιχείρηση Καταιγίδα της Ερήμου. Εκείνο το βράδυ διέταξε για πρώτη φορά στην ιστορία τη χρήση του Strategic Petroleum Reserve, την ίδια στιγμή που ο διεθνής συνασπισμός με επικεφαλής τις ΗΠΑ επιτέθηκε στο Ιράκ.

Οι χώρες του οργανισμού συμμετείχαν επίσης, απελευθερώνοντας περισσότερο πετρέλαιο από τα αποθέματά τους, σύμφωνα με ένα σχέδιο που είχαν ετοιμάσει πριν από την εισβολή.

Οι τιμές του πετρελαίου έπεσαν πάνω από 20% την πρώτη ημέρα της επίθεσης. Μέχρι τη στιγμή που οι δυνάμεις του συνασπισμού μπήκαν στο Ιράκ και στο Κουβέιτ τον Φεβρουάριο, το πετρέλαιο από τα στρατηγικά αποθέματα είχε ήδη βγει στην αγορά.