Η Οικονομική Ανασφάλεια Στις ΗΠΑ Αγγίζει Πλέον Και Τα Υψηλότερα Εισοδήματα

Το οικονομικό άγχος στις ΗΠΑ δεν περιορίζεται πλέον στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.

Νέα δημοσκόπηση της Wall Street Journal δείχνει ότι ακόμη και όσοι θεωρούν πως ανήκουν στις πιο εύπορες ή ανώτερες μεσαίες τάξεις της αμερικανικής κοινωνίας ανησυχούν έντονα για τα οικονομικά τους, το μέλλον και τις προοπτικές των παιδιών τους.

Περισσότεροι από 4 στους 10 που αυτοχαρακτηρίζονται ως ανώτερη ή ανώτερη μεσαία τάξη δηλώνουν ότι δεν έχουν αποταμιεύσει αρκετά χρήματα για να συνταξιοδοτηθούν με άνεση. Μόνο περίπου το 40% πιστεύει ότι η οικονομική του ασφάλεια βρίσκεται σήμερα στο επίπεδο που περίμενε να είναι σε αυτή τη φάση της ζωής του. Παράλληλα, σχεδόν 6 στους 10 λένε ότι επιβαρύνονται σημαντικά από τις υψηλές τιμές των καυσίμων.

Ακόμη και οι οικονομικά ισχυρότερες ομάδες φαίνεται να χάνουν την πίστη τους ότι η οικονομία θα προσφέρει στις επόμενες γενιές καλύτερες ευκαιρίες. Περίπου το 86% όσων ανήκουν στην ανώτερη ή ανώτερη μεσαία τάξη δηλώνουν ότι δεν είναι πλέον βέβαιοι πως τα παιδιά τους θα ζήσουν καλύτερα από τους ίδιους. Το ποσοστό αυτό ήταν 64% το 2019, γεγονός που δείχνει ότι η απαισιοδοξία έχει αυξηθεί σημαντικά και πλέον συναντάται σε όλα τα κοινωνικά στρώματα.

Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι το 65% των πιο εύπορων Αμερικανών δηλώνει πως το πολιτικό και οικονομικό σύστημα της χώρας είναι «στημένο εναντίον ανθρώπων σαν κι εμένα». Πρόκειται για μια αξιοσημείωτη άποψη από τα πιο προνομιούχα στρώματα της κοινωνίας και για μεγάλη αύξηση σε σχέση με το 2017, όταν μόλις το 29% είχε την ίδια άποψη.

Πολλές έρευνες τα τελευταία χρόνια δείχνουν ότι η οικονομική αισιοδοξία, που για δεκαετίες θεωρούνταν βασικό χαρακτηριστικό της αμερικανικής κοινωνίας, έχει δώσει τη θέση της σε μια γενικευμένη ανησυχία. Η νέα δημοσκόπηση της Wall Street Journal επιχείρησε να κατανοήσει καλύτερα αυτό το κλίμα εξετάζοντας τις οικονομικές πιέσεις ανά κοινωνική τάξη.

Στην έρευνα συμμετείχαν 2.000 Αμερικανοί, οι οποίοι κλήθηκαν να δηλώσουν σε ποια οικονομική τάξη θεωρούν ότι ανήκουν — ανώτερη, ανώτερη μεσαία, μεσαία, εργατική ή κατώτερη — και να απαντήσουν σε ερωτήσεις σχετικά με την οικονομική τους κατάσταση.

Η συνολική εικόνα που προκύπτει είναι μάλλον απαισιόδοξη. «Αυτό που βλέπουμε σε αυτή τη δημοσκόπηση είναι Αμερικανοί που αισθάνονται ότι βρίσκονται υπό πίεση από παντού», δήλωσε ο δημοσκόπος Τζον Αντζαλόνε, ο οποίος συμμετείχε στη διεξαγωγή της έρευνας.

Παρότι τα μεγαλύτερα οικονομικά προβλήματα καταγράφονται στη μεσαία και την εργατική τάξη, ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η επιδείνωση του κλίματος στις ανώτερες εισοδηματικές ομάδες, παρά το γεγονός ότι η οικονομία τα τελευταία χρόνια τις έχει ευνοήσει περισσότερο. Σχεδόν τα δύο τρίτα όσων δηλώνουν ότι ανήκουν στην ανώτερη ή ανώτερη μεσαία τάξη έχουν ετήσιο οικογενειακό εισόδημα άνω των 150.000 δολαρίων, ενώ το 25% ξεπερνά τα 250.000 δολάρια.

«Εξακολουθούν να νιώθουν πίεση», σχολίασε ο δημοσκόπος Άνταμ Γκέλερ. «Δεν είναι στο ίδιο επίπεδο με αυτό που βιώνει ένας εργαζόμενος ή ένας άνθρωπος της μεσαίας τάξης, αλλά είναι απολύτως πραγματικό.»

Η Πίεση Στη Μεσαία Τάξη

Η κατάσταση της μεσαίας τάξης αμφισβητεί την παραδοσιακή αντίληψη ότι η ένταξη σε αυτήν εξασφαλίζει οικονομική σταθερότητα και ασφάλεια.

Όταν οι συμμετέχοντες ρωτήθηκαν ποιο θεωρούν ότι είναι ένα εισόδημα μεσαίας τάξης, οι περισσότερες απαντήσεις κυμάνθηκαν μεταξύ 65.000 και 135.000 δολαρίων ετησίως ανά νοικοκυριό. Όσοι αυτοπροσδιορίστηκαν ως μέλη της μεσαίας τάξης ανέφεραν ως βασικά χαρακτηριστικά ένα αξιοπρεπές ή μέσο εισόδημα, την κατοχή περιουσιακών στοιχείων όπως ένα σπίτι και τη δυνατότητα κάλυψης των βασικών αναγκών χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες.

Ωστόσο, οι ίδιοι άνθρωποι δηλώνουν ότι πολλά από όσα θεωρούνται στοιχεία μιας άνετης οικονομικής ζωής παραμένουν δύσκολα ή και απρόσιτα. Η αποταμίευση για τη σύνταξη, το κόστος της υγειονομικής ασφάλισης, τα έξοδα στέγασης και τροφίμων, καθώς και η προσπάθεια να ζουν χωρίς χρέη, συγκαταλέγονται στις βασικές πηγές άγχους.

Μάλιστα, μεταξύ όσων θεωρούν ότι ανήκουν στη μεσαία τάξη, μόλις περίπου 1 στους 5 περιέγραψε τη μεσαία τάξη ως μια κατάσταση οικονομικής άνεσης. Σχεδόν το ίδιο ποσοστό τη χαρακτήρισε πηγή άγχους, ενώ περίπου οι μισοί απάντησαν ότι είναι και τα δύο ταυτόχρονα.

Οι δυσκολίες αποτυπώνονται και σε πιο συγκεκριμένα στοιχεία. Μόνο περίπου το ένα τέταρτο των ερωτηθέντων της μεσαίας τάξης δήλωσε ότι κερδίζει αρκετά ώστε να αποταμιεύει χρήματα πέρα από ένα ταμείο έκτακτης ανάγκης, ότι έχει εξασφαλίσει μια άνετη συνταξιοδότηση ή ότι έχει φτάσει στο επίπεδο οικονομικής ασφάλειας που περίμενε σε αυτό το στάδιο της ζωής του. Περίπου το ίδιο ποσοστό ανέφερε ότι έχει χρέη από πιστωτικές κάρτες τα οποία δεν μπορεί να εξοφλεί πλήρως κάθε μήνα.

Παράλληλα, φαίνεται να έχει μειωθεί σημαντικά η εμπιστοσύνη στην αξία ενός πανεπιστημιακού πτυχίου ως μέσου οικονομικής ανέλιξης. Μόλις το ένα τρίτο των ερωτηθέντων της μεσαίας τάξης θεωρεί ότι ένα τετραετές πανεπιστημιακό πτυχίο αξίζει το κόστος του, ενώ το 56% πιστεύει ότι δεν προσφέρει πλέον την απόδοση που δικαιολογεί την επένδυση.

Πολλοί από όσους συμμετείχαν στη δημοσκόπηση της Wall Street Journal δήλωσαν ότι σήμερα ανήκουν σε υψηλότερη οικονομική τάξη από εκείνη στην οποία μεγάλωσαν. Το εύρημα αυτό έρχεται σε αντίθεση με την απαισιοδοξία που εκφράζουν για τις προοπτικές της επόμενης γενιάς.

Σχεδόν οι μισοί από όσους αυτοπροσδιορίζονται ως μέλη της μεσαίας τάξης ανέφεραν ότι προέρχονται από χαμηλότερη οικονομική τάξη. Αντίστοιχα, περισσότεροι από τρεις στους τέσσερις που ανήκουν στην ανώτερη μεσαία τάξη δήλωσαν ότι μεγάλωσαν σε λιγότερο εύπορο περιβάλλον, στοιχείο που δείχνει ότι εξακολουθεί να υπάρχει σημαντική κοινωνική και οικονομική κινητικότητα στις ΗΠΑ.

Από την άλλη πλευρά, όσοι χαρακτηρίζουν τον εαυτό τους ως μέλη της εργατικής τάξης ήταν πιο πιθανό να πουν ότι η οικονομική κατάσταση της οικογένειάς τους ήταν καλύτερη όταν ήταν παιδιά σε σχέση με σήμερα.

Αν και δεν υπάρχει ένας επίσημος ορισμός για το τι θεωρείται «μεσαία τάξη», τα στοιχεία της αμερικανικής απογραφής δείχνουν ότι το μεσαίο 20% των νοικοκυριών είχε ετήσιο εισόδημα περίπου από 65.100 έως 105.500 δολάρια το 2024. Αν εξεταστεί το ευρύτερο μεσαίο 60% του πληθυσμού, τα εισοδήματα κυμαίνονταν περίπου από 34.500 έως 175.700 δολάρια.

Ένα Παράδοξο Στην Αμερικανική Οικονομία

Η απαισιοδοξία που επικρατεί τα τελευταία χρόνια έχει προβληματίσει πολλούς οικονομολόγους, καθώς δεν συμβαδίζει με αρκετούς από τους παραδοσιακούς δείκτες της οικονομίας. Η αγορά εργασίας παραμένει ισχυρή, οι προσλήψεις συνεχίζονται με καλούς ρυθμούς και τα χρηματιστήρια κινούνται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Παράλληλα, η αμερικανική οικονομία έχει παρουσιάσει καλύτερες επιδόσεις από πολλές άλλες ανεπτυγμένες οικονομίες, συμπεριλαμβανομένων αρκετών ευρωπαϊκών χωρών.

Ωστόσο, η καθημερινότητα πολλών πολιτών παραμένει πιεστική. Οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων έχουν απορροφήσει μεγάλο μέρος των μισθολογικών αυξήσεων των τελευταίων ετών, ενώ όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι σε επαγγέλματα γραφείου ανησυχούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να απειλήσει τις θέσεις εργασίας τους.

Παρά το γεγονός ότι ο πληθωρισμός έχει υποχωρήσει σημαντικά σε σχέση με τα χρόνια της πανδημίας, εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω από τον στόχο του 2% που έχει θέσει η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed). Ταυτόχρονα, εμφανίζονται σημάδια οικονομικής κόπωσης στα νοικοκυριά, με τις σοβαρές καθυστερήσεις στην αποπληρωμή χρεών από πιστωτικές κάρτες να έχουν φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 15 ετών.

Η έρευνα έδειξε επίσης ότι οι πιο εύπορες οικονομικές τάξεις εξακολουθούν να απολαμβάνουν προνόμια που δεν είναι εξίσου συνηθισμένα για τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα. Η κατοχή διαβατηρίου, οι ετήσιες διακοπές και τα αεροπορικά ταξίδια για αναψυχή είναι δραστηριότητες που συναντώνται πολύ συχνότερα μεταξύ των ανώτερων και ανώτερων μεσαίων τάξεων σε σύγκριση με τη μεσαία και την εργατική τάξη.

Όσοι ανήκουν στις δύο πιο εύπορες οικονομικές τάξεις είναι πιο πιθανό να είναι παντρεμένοι, να έχουν παιδιά και να ζουν σε νοικοκυριά με δύο εισοδήματα σε σχέση με τον μέσο όρο του πληθυσμού. Επίσης, είναι πιο πιθανό να κατέχουν μετοχές και να έχουν δικό τους σπίτι.

Ταυτόχρονα, η δημοσκόπηση δείχνει ότι σε αρκετά ζητήματα οι Αμερικανοί έχουν παρόμοιες απόψεις για τη χώρα, ανεξάρτητα από την οικονομική τους τάξη.

Σε όλες τις κοινωνικές τάξεις, περίπου το ένα τέταρτο των ερωτηθέντων δήλωσε ότι η χώρα βρίσκεται «σε σωστή πορεία», ενώ σχεδόν 7 στους 10 πιστεύουν ότι κινείται προς τη λάθος κατεύθυνση.

Παράλληλα, το ποσοστό όσων πιστεύουν ότι τα προσωπικά τους οικονομικά θα βελτιωθούν μέσα στον επόμενο χρόνο είναι περίπου 30% σε όλες τις τάξεις, αν και όσοι ανήκουν στην εργατική τάξη ξεχωρίζουν επειδή είναι πιο πιθανό να περιμένουν επιδείνωση της οικονομικής τους κατάστασης.