Ο Πόλεμος Στο Ιράν Αναδιαμορφώνει Τη Στρατηγική Των Κεντρικών Τραπεζών

Οι κορυφαίοι τραπεζίτες της Ευρώπης προειδοποίησαν ότι ο αυξανόμενος πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα αυξήσει τον πληθωρισμό και θα επηρεάσει την οικονομική ανάπτυξη.

Η σύγκρουση απειλεί την παγκόσμια οικονομία, αλλά η Ευρώπη φαίνεται να είναι πιο ευάλωτη λόγω της εξάρτησής της από εισαγόμενη ενέργεια. Οι τιμές του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου έχουν σχεδόν διπλασιαστεί από την αρχή της σύγκρουσης.

«Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έκανε την προοπτική πολύ πιο αβέβαιη, δημιουργώντας κινδύνους για αύξηση του πληθωρισμού και επιβράδυνση της ανάπτυξης», είπε την Πέμπτη η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και οι αντίστοιχες τράπεζες του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ελβετίας και της Σουηδίας άφησαν τα επιτόκια αμετάβλητα την Πέμπτη. Προηγήθηκε η απόφαση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ να κρατήσει τα επιτόκια σταθερά μια μέρα νωρίτερα. Η Τράπεζα του Καναδά και η Τράπεζα της Ιαπωνίας έκαναν την ίδια επιλογή αυτήν την εβδομάδα.

Οι κεντρικοί τραπεζίτες τόνισαν ότι είναι πολύ νωρίς για να πει κανείς πώς η αύξηση των τιμών της ενέργειας θα επηρεάσει την οικονομία. Αλλά έχουν αρχίσει να προετοιμάζονται για μια πιο μακροχρόνια διαταραχή στις προμήθειες ενέργειας, που θα μπορούσε να αποτελέσει μεγαλύτερη απειλή.

Η Τράπεζα της Αγγλίας (BOE) έδειξε ότι είναι έτοιμη να αυξήσει τα επιτόκια για να αντιμετωπίσει την άνοδο του πληθωρισμού, αν αυτός απειλήσει να γίνει μόνιμος.

«Θα παρακολουθώ τις εξελίξεις πολύ στενά και είμαι έτοιμος να δράσω όποτε χρειαστεί, για να διασφαλίσω ότι ο πληθωρισμός παραμένει σταθερός γύρω από τον στόχο του 2%», δήλωσε ο Διοικητής της BOE, Άντριου Μπέιλι.

Οι πιο πρόσφατες προβλέψεις της κεντρικής τράπεζας δείχνουν τον πληθωρισμό να επιταχύνεται στο 3,5% αργότερα φέτος, αντί να επιστρέψει στο 2% όπως αναμενόταν προηγουμένως.

Η ανακοίνωση αυτή προκάλεσε μια σημαντική αλλαγή στις προσδοκίες των επενδυτών για την BOE. Οι αγορές άρχισαν να υπολογίζουν μια τρίτη αύξηση επιτοκίων από την τράπεζα μετά τη συνεδρίαση της Πέμπτης. Πριν από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, οι αγορές περίμεναν δύο μειώσεις επιτοκίων από την τράπεζα φέτος.

«Ήταν μια εξαιρετικά ταραχώδης μέρα», είπε η Άννα Τιτάρεβα, οικονομολόγος στην UBS Investment Bank, προσθέτοντας ότι η αγορά έχει υπερβάλει.

«Δεν πιστεύουμε ότι θα γίνουν δύο ή περισσότερες αυξήσεις επιτοκίων φέτος», σημείωσε.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) προσέφερε μια πιο ισορροπημένη εκτίμηση των κινδύνων από την άνοδο των τιμών της ενέργειας. Η ΕΚΤ είπε ότι το κόστος της ενέργειας θα έχει «σημαντική επίδραση» στον πληθωρισμό και ανέβασε την πρόβλεψή της για το έτος στο 2,6% από 1,9%. Σε ένα πιο σοβαρό σενάριο, όπου οι υποδομές ενέργειας υποστούν σημαντική ζημιά και η προμήθεια επιστρέψει αργά, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να φτάσει το 5% τον επόμενο χρόνο.

Η Κριστίν Λαγκάρντ τόνισε όμως σε συνέντευξη Τύπου ότι η οικονομία της ευρωζώνης μπαίνει στην κρίση σε σχετικά καλή κατάσταση, με σταθερή αγορά εργασίας και πληθωρισμό γύρω από τον στόχο του 2%.

«Ξεκινάμε από μια καλή βάση», είπε. «Είμαστε καλά τοποθετημένοι και εξοπλισμένοι για να αντιμετωπίσουμε την εξέλιξη ενός μεγάλου σοκ που εκτυλίσσεται».

Οι επενδυτές περιμένουν ότι η ΕΚΤ θα αυξήσει τα επιτόκια δύο με τρεις φορές φέτος, σύμφωνα με δεδομένα της LSEG. Πριν από τη σύγκρουση, οι αγορές ανέμεναν σε μεγάλο βαθμό ότι η ΕΚΤ θα διατηρούσε τα επιτόκια σταθερά έως το 2027.

Για τους κεντρικούς τραπεζίτες στην Ευρώπη, το βασικό ερώτημα είναι πόσο θα διαρκέσουν οι υψηλότερες τιμές ενέργειας και τι επίδραση θα έχουν στις τιμές άλλων αγαθών και υπηρεσιών.

Η συνήθης αντίδραση σε ένα σοκ προσφοράς είναι να το αγνοήσεις, με την προσδοκία ότι οι αυξήσεις τιμών είναι συχνά προσωρινές και ότι η αύξηση των επιτοκίων θα βλάψει περισσότερο την ανάπτυξη παρά θα περιορίσει τον πληθωρισμό.

Όμως οι Ευρωπαίοι πολιτικοί έχουν διδαχθεί από την απότομη άνοδο των τιμών ενέργειας και τροφίμων μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Αυτό οδήγησε σε αυξήσεις στις απαιτήσεις μισθών και υψηλότερες τιμές για πολλές υπηρεσίες εντάσεως εργασίας. Ως αποτέλεσμα, ο πληθωρισμός παρέμεινε πάνω από τον στόχο τους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από το αναμενόμενο.

Ανησυχούν ότι η εμπειρία αυτή σημαίνει πως οι εργαζόμενοι θα απαιτήσουν γρήγορα υψηλότερους μισθούς αυτή τη φορά, πυροδοτώντας έναν νέο γύρο αυξήσεων τιμών.

Την Πέμπτη, η ΕΚΤ ανέβασε τις προβλέψεις της για τον βασικό πληθωρισμό—που εξαιρεί τις τιμές ενέργειας και τροφίμων—για τα επόμενα τρία χρόνια, δείχνοντας ότι περιμένει η ενεργειακή κρίση να πιέσει ευρύτερα τις τιμές.

«Οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό έχουν πολύ να κάνουν με τη μνήμη που έχουν οι άνθρωποι και οι επιχειρήσεις για τον πληθωρισμό», είπε η Λαγκάρντ. «Τώρα η μνήμη είναι αρκετά φρέσκια, γιατί οι άνθρωποι έχουν δει τον πληθωρισμό».