Η Αμερικανική Οικονομία Δημιουργεί Ξανά Θέσεις Εργασίας

Οι οικονομολόγοι είχαν σχεδόν ξεγράψει τη μεγάλη «μηχανή» δημιουργίας θέσεων εργασίας των ΗΠΑ. Ωστόσο, φαίνεται πως αυτή ξαναπαίρνει μπροστά.

Οι προσλήψεις αυξήθηκαν σημαντικά την άνοιξη, με τους εργοδότες να δημιουργούν περισσότερες από 500.000 νέες θέσεις εργασίας από τον Μάρτιο έως τον Μάιο. Εργοστάσια, εστιατόρια και δημόσιες υπηρεσίες πέρασαν ξανά σε φάση προσλήψεων, σε αντίθεση με πέρυσι, όταν σχεδόν μόνο ο κλάδος της υγείας στήριζε την αύξηση της απασχόλησης.

Τα στοιχεία για την αγορά εργασίας του Μαΐου, που δημοσιεύθηκαν την Παρασκευή, έδειξαν ότι η αμερικανική αγορά εργασίας καταγράφει το καλύτερο τρίμηνο των τελευταίων δύο και πλέον ετών.

Η εικόνα αυτή διαφέρει αισθητά από το 2025, όταν οι προσλήψεις ήταν υποτονικές σε πολλούς κλάδους. Πολλές επιχειρήσεις δήλωναν τότε ότι οι οικονομικές προοπτικές ήταν αβέβαιες και δεν επέτρεπαν νέα ανοίγματα. Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ είχε εντείνει τους ελέγχους για τη μετανάστευση, περιορίζοντας σημαντικά τον αριθμό των διαθέσιμων εργαζομένων και δυσκολεύοντας ακόμη περισσότερο τις προσλήψεις.

Σήμερα, όμως, η κατάσταση έχει αλλάξει. Ο πρόεδρος Τραμπ δεν προχωρά πλέον σε τόσο συχνές αλλαγές στη δασμολογική πολιτική, γεγονός που διευκολύνει τον προγραμματισμό των επιχειρήσεων. Ταυτόχρονα, οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης επενδύουν μαζικά στην κατασκευή κέντρων δεδομένων, δημιουργώντας ισχυρή ζήτηση στον κατασκευαστικό κλάδο.

Παρότι πολλοί Αμερικανοί ανησυχούν για τις υψηλές τιμές των καυσίμων και τον πληθωρισμό, τα νοικοκυριά με υψηλότερα εισοδήματα συνεχίζουν να καταναλώνουν δυναμικά, στηριζόμενα και στις καλές επιδόσεις του χρηματιστηρίου.

Η αναζωπύρωση της αγοράς εργασίας δημιουργεί νέο προβληματισμό στους οικονομολόγους. Πολλοί είχαν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι περιορισμοί στη μετανάστευση είχαν οδηγήσει την οικονομία σε μια νέα ισορροπία, όπου ακόμη και λίγες νέες θέσεις εργασίας κάθε μήνα θα αρκούσαν για να απορροφούν το εργατικό δυναμικό, το οποίο αυξανόταν πλέον με πιο αργούς ρυθμούς.

Με βάση αυτή τη θεωρία, η αμερικανική οικονομία δεν χρειαζόταν πλέον να δημιουργεί εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας κάθε μήνα για να διατηρείται σταθερή. Οι οικονομολόγοι ονομάζουν αυτή την τάση «μείωση του ουδέτερου ρυθμού δημιουργίας θέσεων εργασίας». Αν ίσχυε, τότε η πιο αργή αύξηση της απασχόλησης δεν θα οδηγούσε απαραίτητα σε υψηλότερη ανεργία, αλλά πιθανότατα θα συνοδευόταν από χαμηλότερη ανάπτυξη και μια λιγότερο δυναμική οικονομία.

Τα πιο πρόσφατα στοιχεία, ωστόσο, αμφισβητούν αυτή την εκτίμηση. Κατά τους τελευταίους τρεις μήνες δημιουργήθηκαν κατά μέσο όρο 188.000 νέες θέσεις εργασίας τον μήνα. Παρ' όλα αυτά, η ανεργία δεν υποχώρησε αισθητά και παρέμεινε στο 4,3%.

Αυτό δείχνει ότι το επίπεδο δημιουργίας θέσεων εργασίας που χρειάζεται η οικονομία για να διατηρεί σταθερή την αγορά εργασίας ίσως είναι υψηλότερο από όσο πίστευαν μέχρι πρόσφατα οι οικονομολόγοι.

«Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της σημερινής έκθεσης είναι ότι η ανεργία δεν μειώθηκε», δήλωσε ο Michael Reid, επικεφαλής οικονομολόγος για τις ΗΠΑ στην RBC Capital Markets. «Αυτό σε κάνει να αναρωτιέσαι ποιος είναι τελικά ο ρυθμός δημιουργίας θέσεων εργασίας που απαιτείται για να παραμένει σταθερή η αγορά εργασίας».

Η αγορά εργασίας βασίζεται στην ισορροπία ανάμεσα στη ζήτηση των επιχειρήσεων για εργαζομένους και στην προσφορά ανθρώπων που είναι διαθέσιμοι να εργαστούν. Η αυξημένη ζήτηση είναι πλέον εμφανής, καθώς οι προσλήψεις επιταχύνονται σε πολλούς κλάδους. Για αρκετούς οικονομολόγους, η εξήγηση είναι σχετικά απλή: οι επιχειρήσεις έχουν προσαρμοστεί στην αβεβαιότητα που προκαλούν οι εξελίξεις γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, τους δασμούς και τις διεθνείς συγκρούσεις και δεν θεωρούν πλέον απαραίτητο να αναβάλλουν τα επενδυτικά τους σχέδια.

«Είχαμε μια επιβράδυνση στη ζήτηση για εργαζομένους και τώρα βλέπουμε ξανά επιτάχυνση», δήλωσε ο Guy Berger, οικονομολόγος της αγοράς εργασίας και ανώτερος συνεργάτης στο Burning Glass Institute. Ο Berger θεωρεί ότι η αυξημένη διάθεση των επιχειρήσεων για προσλήψεις εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τα θετικά στοιχεία της απασχόλησης φέτος.

Άλλοι οικονομολόγοι συμφωνούν ότι η ζήτηση για εργαζομένους έχει ενισχυθεί, αλλά εκτιμούν ότι υπάρχει και ένας δεύτερος παράγοντας: η προσφορά εργατικού δυναμικού φαίνεται επίσης να αυξάνεται.

Είναι δύσκολο να επιβεβαιωθεί αυτό με βεβαιότητα σε πραγματικό χρόνο, καθώς οι εκτιμήσεις για το μέγεθος του εργατικού δυναμικού βασίζονται σε ετήσιες αναθεωρήσεις των στοιχείων. Ωστόσο, όσοι υποστηρίζουν αυτή την άποψη επισημαίνουν ότι, αν οι προσλήψεις αυξάνονται τόσο γρήγορα, η ανεργία θα έπρεπε κανονικά να υποχωρεί πιο έντονα — εκτός αν αυξάνεται παράλληλα και ο αριθμός των ατόμων που αναζητούν εργασία.

Η ανεργία είχε φτάσει στο 4,5% τον περασμένο Νοέμβριο και έκτοτε έχει μειωθεί μόνο οριακά μέσα στους τελευταίους έξι μήνες. Αυτό αποτελεί ένδειξη ότι ο αριθμός των ανθρώπων που εργάζονται ή αναζητούν εργασία ίσως αυξάνεται περισσότερο απ' ό,τι πίστευαν αρχικά οι οικονομολόγοι.

Υπάρχουν και άλλες ενδείξεις ότι η προσφορά εργαζομένων ενδέχεται να αυξάνεται. Η αύξηση των μισθών παραμένει σχετικά υποτονική. Τους τελευταίους 12 μήνες, οι μέσες ωριαίες αποδοχές αυξήθηκαν κατά 3,4%, ποσοστό αισθητά χαμηλότερο από το περίπου 4% που καταγραφόταν την ίδια περίοδο πέρυσι. Αν το εργατικό δυναμικό δεν μεγάλωνε, πολλοί οικονομολόγοι θα περίμεναν μεγαλύτερες μισθολογικές αυξήσεις, καθώς οι επιχειρήσεις θα ανταγωνίζονταν μεταξύ τους για να προσελκύσουν τους διαθέσιμους εργαζομένους.

Καθώς ο πληθυσμός των γηγενών Αμερικανών αυξάνεται με πολύ αργούς ρυθμούς, οι μεταναστευτικές ροές αποτελούν πλέον τον βασικό παράγοντα που επηρεάζει το μέγεθος του πληθυσμού και του εργατικού δυναμικού. Για τον λόγο αυτό, ορισμένοι οικονομολόγοι αρχίζουν να θεωρούν πιθανό ότι πολλοί μετανάστες, οι οποίοι αποχώρησαν από την αγορά εργασίας κατά τη διάρκεια της αυστηρής μεταναστευτικής πολιτικής του περασμένου έτους, επιστρέφουν τώρα στην απασχόληση.

Το περασμένο καλοκαίρι, το ποσοστό των αλλοδαπών σε ηλικία εργασίας που είτε εργάζονταν είτε αναζητούσαν εργασία υποχώρησε ελαφρώς στο 66%, καθώς εντείνονταν οι έλεγχοι για τη μετανάστευση. Φέτος, το ποσοστό αυτό έχει επανέλθει στο 67%, που αποτελεί το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων ετών, σύμφωνα με στοιχεία της Haver Analytics.

Ο Michael Konczal, διευθυντής πολιτικής και έρευνας στο Economic Security Project, διαπίστωσε ότι τόσο η επιβράδυνση της δημιουργίας θέσεων εργασίας το 2025 όσο και η ανάκαμψη που παρατηρείται φέτος την άνοιξη προέρχονται κυρίως από κλάδους που απασχολούν μεγάλο ποσοστό μη Αμερικανών πολιτών, όπως οι κατασκευές και η εστίαση.

Όπως σημειώνει, η φετινή ανάκαμψη της αγοράς εργασίας πιθανότατα οφείλεται σε συνδυασμό παραγόντων. Ωστόσο, η βελτίωση των προσλήψεων στον ιδιωτικό τομέα είναι πλέον πιο εκτεταμένη από ό,τι το 2025 και εμφανίζεται ιδιαίτερα έντονη σε κλάδους που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε εργαζομένους χωρίς αμερικανική υπηκοότητα.

Με άλλα λόγια, η ενίσχυση της αγοράς εργασίας δεν φαίνεται να οφείλεται μόνο στην αυξημένη ζήτηση από τις επιχειρήσεις, αλλά πιθανώς και στην επιστροφή περισσότερων μεταναστών στο εργατικό δυναμικό, γεγονός που αυξάνει την προσφορά διαθέσιμων εργαζομένων.