Η Fed Κρατά Σταθερά τα Επιτόκια Λόγω του Πολέμου στο Ιράν

Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ κράτησε τα επιτόκια σταθερά και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να τα μειώσει μέσα στη χρονιά, καθώς οι αυξημένες τιμές ενέργειας λόγω του πολέμου στο Ιράν μπορεί να καθυστερήσουν την προσπάθεια μείωσης του πληθωρισμού.

Οι αξιωματούχοι ψήφισαν 11 υπέρ και 1 κατά για να διατηρηθεί το βασικό επιτόκιο στο εύρος 3,5% έως 3,75%. Είναι η δεύτερη συνεχόμενη συνεδρίαση χωρίς αλλαγή.

Στις νέες προβλέψεις τους, 12 από τα 19 μέλη εκτιμούν ότι θα γίνει τουλάχιστον μία μείωση επιτοκίων μέσα στη χρονιά, όπως και τον Δεκέμβριο, αν και κάποιοι βλέπουν λιγότερες μειώσεις. Ένα μέλος μάλιστα προβλέπει αύξηση επιτοκίων για το επόμενο έτος.

Η ανακοίνωση της Fed μετά τη συνεδρίαση αναγνώρισε ότι υπάρχει αβεβαιότητα λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, κράτησε τη στάση ότι μάλλον θα συνεχίσει σταδιακά να μειώνει τα επιτόκια, αν και κάποιοι αξιωματούχοι είχαν ήδη αμφιβολίες πριν καν ξεκινήσει αυτή η νέα κρίση.

Συνήθως, όταν υπάρχει ένα «σοκ» στην προσφορά (όπως με την ενέργεια), οι κεντρικές τράπεζες το αγνοούν σε κάποιο βαθμό, θεωρώντας ότι η επιβράδυνση της ανάπτυξης και η αύξηση του πληθωρισμού ισορροπούν μεταξύ τους. Έτσι είχε κινηθεί και η Fed πέρσι με τα προβλήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες λόγω δασμών. Όμως αυτό λειτουργεί μόνο αν ο κόσμος πιστεύει ότι ο πληθωρισμός θα πέσει ξανά. Με πέντε χρόνια υψηλού πληθωρισμού και συνεχόμενα σοκ, αυτή η εμπιστοσύνη δεν είναι πλέον δεδομένη.

«Είναι πολύ δύσκολη κατάσταση», είπε ο πρώην οικονομολόγος της Fed, William English. «Αφού κατάφεραν να ξεπεράσουν το σοκ του πληθωρισμού πέρσι, το να έρθει άλλο ένα φέτος είναι κάπως σκληρό».

Τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι η πρόοδος στον πληθωρισμό είχε ήδη κολλήσει πριν καν επηρεαστούν οι αγορές από τον πόλεμο και τα προβλήματα στα Στενά του Ορμούζ. Ο βασικός δείκτης πληθωρισμού που παρακολουθεί η Fed (χωρίς τρόφιμα και ενέργεια) ανέβηκε στο 3,1% τον Ιανουάριο, από 2,6% που ήταν τον Απρίλιο.

Στις προβλέψεις τους, σχεδόν όλοι οι αξιωματούχοι βλέπουν τον πληθωρισμό πιο υψηλό φέτος απ’ ό,τι περίμεναν, αλλά να πέφτει σταδιακά τα επόμενα δύο χρόνια. Οι περισσότεροι εκτιμούν ότι θα φτάσει περίπου στο 2,7% μέχρι το τέλος της χρονιάς.

Σύμφωνα με οικονομολόγους, τα στοιχεία για τις τιμές χονδρικής δείχνουν ότι το πρόβλημα του πληθωρισμού υπήρχε ήδη — έστω και σε μέτριο βαθμό — πριν από τον πόλεμο.

Την ίδια στιγμή, οι αυξήσεις τιμών σε καθημερινές υπηρεσίες, όπως ασφάλειες αυτοκινήτων, ιατρική περίθαλψη και συνδρομές streaming, παραμένουν υψηλές και δεν εξηγούνται εύκολα από εξωτερικούς παράγοντες. Αυτό δείχνει ότι ο πληθωρισμός δεν συμπεριφέρεται όπως πριν την πανδημία.

Η αγορά εργασίας βρίσκεται επίσης σε μια «περίεργη ισορροπία»: οι νέες θέσεις εργασίας είναι λίγες, αλλά η ανεργία ανεβαίνει μόνο λίγο, κυρίως επειδή λιγότεροι άνθρωποι συμμετέχουν στο εργατικό δυναμικό. Τον Φεβρουάριο χάθηκαν 92.000 θέσεις εργασίας και η ανεργία ανέβηκε στο 4,4%.

Βραχυπρόθεσμα, η αβεβαιότητα λόγω του πολέμου είναι τόσο μεγάλη που πιθανότατα θα κρατήσει τη Fed σε στάση αναμονής όσον αφορά τα επιτόκια. Οι τιμές του πετρελαίου μπορεί να πέσουν αν η σύγκρουση περιοριστεί ή να εκτοξευτούν αν κλιμακωθεί, κάτι που θα φέρει ταυτόχρονα υψηλότερο πληθωρισμό και πιο αδύναμη ανάπτυξη.

Ο πόλεμος έχει κάνει τα πιθανά σενάρια για την οικονομία πιο ανοιχτά, χωρίς όμως να ξεκαθαρίζει ποιο είναι το πιο πιθανό. Αυτό ενισχύει και τις δύο πλευρές μέσα στη Fed — όσους ανησυχούν περισσότερο για τον πληθωρισμό και όσους φοβούνται για την αγορά εργασίας — χωρίς να δίνει ξεκάθαρη απάντηση.

Η συζήτηση γίνεται ακόμα πιο δύσκολη επειδή δεν είναι σαφές πόσο συνεχίζουν να επηρεάζουν την οικονομία οι μεγάλες αυξήσεις επιτοκίων του 2022-23. Με την ανάπτυξη να παραμένει σταθερή και τον πληθωρισμό να μην πέφτει ιδιαίτερα τον τελευταίο χρόνο, κάποιοι αξιωματούχοι και αναλυτές αμφισβητούν αν τα επιτόκια είναι τελικά αρκετά υψηλά για να «φρενάρουν» την οικονομία.

Για τους αξιωματούχους που βλέπουν τον πληθωρισμό να ανεβαίνει ξανά, είναι δύσκολο να δικαιολογήσουν μειώσεις επιτοκίων — ειδικά αν πιστεύουν ότι τα επιτόκια βρίσκονται ήδη σε ένα «ουδέτερο» επίπεδο, που ούτε ενισχύει ούτε φρενάρει την οικονομία. Όταν οι δασμοί άρχισαν να πιέζουν τις τιμές πέρσι, η Fed είχε μεγαλύτερο περιθώριο να αγνοήσει το σοκ, επειδή τα επιτόκια ήταν ξεκάθαρα πιο ψηλά από το ουδέτερο επίπεδο, σύμφωνα με τον William English, καθηγητή στο Yale.

«Είχαν ένα περιθώριο να μειώσουν τα επιτόκια… τώρα δεν βρίσκονται σε αυτή τη θέση», είπε. «Υπάρχει ο κίνδυνος η πολιτική να γίνει πιο χαλαρή απ’ όσο θέλουν — όχι επειδή θα μειώσουν τα επιτόκια, αλλά επειδή θα ανέβει ο πληθωρισμός».

Την ίδια στιγμή, όσοι θεωρούν ότι η πολιτική παραμένει αυστηρή ανησυχούν ότι αν μείνουν αμετάβλητοι, υπάρχει ρίσκο αν χειροτερέψει κι άλλο η αγορά εργασίας. Ο διοικητής της Fed Stephen Miran διαφώνησε με την απόφαση της Τετάρτης και ψήφισε υπέρ μείωσης των επιτοκίων.

Η αγορά εργασίας σήμερα δεν έχει καμία σχέση με το 2022, την τελευταία φορά που ένας πόλεμος εκτόξευσε τις τιμές των εμπορευμάτων. Τότε, οι εργοδότες προσέθεταν εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας κάθε μήνα και οι καταναλωτές είχαν σημαντικά αποθέματα αποταμίευσης από την πανδημία. Τώρα, η μηνιαία αύξηση θέσεων εργασίας είναι σχεδόν μηδενική και οι καταναλωτές έχουν λιγότερα «μαξιλάρια» ασφαλείας.

Κάποιοι αναλυτές λένε ότι καλύτερη σύγκριση για μια περίοδο υψηλών τιμών ενέργειας είναι το σοκ του 1990 από τον Πόλεμο του Κόλπου. Οι τιμές του πετρελαίου διπλασιάστηκαν, σπρώχνοντας μια ήδη αδύναμη οικονομία σε ύφεση.

Μερικοί επενδυτές έχουν αρχίσει να υπολογίζουν ότι η επόμενη κίνηση της Fed μπορεί να είναι αύξηση επιτοκίων αντί για μείωση. Άλλοι όμως λένε ότι οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου θα πιέσουν τις καταναλωτικές δαπάνες, καθιστώντας μια αύξηση επιτοκίων αντιπαραγωγική.

«Γιατί να αυξήσεις τα επιτόκια ενώ ανεβαίνουν οι τιμές του πετρελαίου;» λέει ο Blake Gwinn, στρατηγικός αναλυτής επιτοκίων στην RBC Capital Markets. «Δεν έχει κανένα νόημα να πληγώσεις τους καταναλωτές ενώ τα Στενά είναι κλειστά και οι τιμές του πετρελαίου ανεβαίνουν».

Τα στοιχήματα είναι υψηλά λόγω της επικείμενης αλλαγής ηγεσίας. Η θητεία του Jerome Powell ως πρόεδρος της Fed λήγει στις 15 Μαΐου, που σημαίνει ότι η συνεδρίαση αυτής της εβδομάδας ήταν η προτελευταία του ως πρόεδρος, αν ο υποψήφιος που πρότεινε ο Trump, ο πρώην διοικητής της Fed Kevin Warsh, επιβεβαιωθεί πριν από τη συνεδρίαση της Fed τον Ιούνιο.

Η επιβεβαίωση του Warsh έχει κολλήσει, αφού ένας Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής δεσμεύτηκε να την μπλοκάρει λόγω έρευνας του Υπουργείου Δικαιοσύνης για την κεντρική τράπεζα. Την προηγούμενη εβδομάδα, ομοσπονδιακός δικαστής απέρριψε δύο κλήσεις σε μάρτυρες, κρίνοντας ότι ήταν ακατάλληλες και είχαν στόχο να ενοχλήσουν τον πρόεδρο της Fed. Ο επικεφαλής ομοσπονδιακός εισαγγελέας που εποπτεύει την έρευνα δεσμεύτηκε να ασκήσει έφεση, γεγονός που απειλεί να παρατείνει το αδιέξοδο στη Γερουσία.

Ο Powell έχει ξεχωριστή επιβεβαίωση ως διοικητής της Fed μέχρι το 2028. Την Τετάρτη δήλωσε ότι θα συνεχίσει να ηγείται της Fed αν δεν έχει επιβεβαιωθεί ο διάδοχός του όταν λήξει η θητεία του, όπως έκανε για αρκετούς μήνες το 2022, όταν η θητεία του ως πρόεδρος είχε λήξει πριν η Γερουσία τον επιβεβαιώσει για δεύτερη θητεία.

Επιπλέον, είπε ότι δεν θα παραιτηθεί από τη θέση του ως διοικητής μέχρι η έρευνα του DOJ να έχει ολοκληρωθεί πλήρως και με διαφάνεια. Δεν έχει αποφασίσει αν θα παραμείνει στο διοικητικό συμβούλιο όταν τελειώσει η έρευνα και θα λάβει την απόφαση με γνώμονα «το τι είναι καλύτερο για την τράπεζα και τους ανθρώπους που εξυπηρετούμε».