Fed: Τέλος Στις Μειώσεις Επιτοκίων;

Επισήμως, οι υπεύθυνοι της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed) συνεχίζουν να προβλέπουν μειώσεις επιτοκίων αργότερα μέσα στη χρονιά.

Αν όμως προσέξει κανείς καλύτερα τι λένε, προκύπτει ένα διαφορετικό μήνυμα. Με τον πληθωρισμό να παραμένει υψηλός λόγω δασμών και πετρελαίου, και την αγορά εργασίας να δείχνει αδυναμία αλλά όχι κατάρρευση, κάποιοι αξιωματούχοι αφήνουν να εννοηθεί ότι η επόμενη κίνηση μπορεί να είναι είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω.

Είναι μια μικρή αλλά σημαντική αλλαγή. Μέχρι πριν λίγες εβδομάδες, όλα έδειχναν ότι τα επιτόκια θα συνέχιζαν να πέφτουν. Την τελευταία εβδομάδα όμως, πολλοί αξιωματούχοι ακούγονται πιο «σκληροί». Η διοικήτρια Lisa Cook είπε ότι οι υψηλότερες τιμές ενέργειας λόγω του πολέμου με το Ιράν αυξάνουν τις πιέσεις στις τιμές και ότι ο επίμονος πληθωρισμός είναι ξανά ο βασικός κίνδυνος για τη Fed.

Ο πρόεδρος της Fed στο Σικάγο, Austan Goolsbee, ήταν από τους πρώτους που μίλησαν ανοιχτά ακόμη και για πιθανή αύξηση επιτοκίων. «Αν ο πληθωρισμός το επιτρέψει, μπορεί να επιστρέψουμε σε μειώσεις μέσα στη χρονιά», είπε στο CNBC. «Αλλά μπορώ να φανταστώ και περιπτώσεις όπου θα χρειαστεί να αυξήσουμε τα επιτόκια».

Μια αύξηση παραμένει απίθανη. Όμως και μόνο που συζητείται έχει σημασία. Στις δύο τελευταίες συνεδριάσεις, η Fed απέφυγε να πει δημόσια ότι η επόμενη κίνηση μπορεί να είναι προς τα πάνω, όπως ανέφερε και ο πρόεδρος Jerome Powell.

Ακόμα κι αν τα επιτόκια δεν αυξηθούν, αυξάνονται οι πιθανότητες να έχουν τελειώσει οι έξι διαδοχικές μειώσεις που ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο του 2024.

Η αλλαγή στο πώς βλέπουν οι αγορές τη Fed εξηγεί γιατί τα μακροπρόθεσμα επιτόκια έχουν ανέβει απότομα από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος με το Ιράν. Οι επενδυτές πλέον περιμένουν υψηλότερα επιτόκια στο μέλλον και έχουν βάλει ακόμα και μια μικρή πιθανότητα για αύξηση μέσα στη χρονιά. Αυτό φαίνεται άμεσα στην οικονομία, για παράδειγμα με πιο ακριβά στεγαστικά δάνεια.

Κάποιες φορές οι αξιωματούχοι διαφωνούν με τις προσδοκίες των αγορών. Όμως τώρα, λόγω των ανησυχιών για τον πληθωρισμό, δεν έχουν λόγο να το κάνουν, λένε οικονομολόγοι.

Σημαντικό είναι ότι πιο «σκληρές» δηλώσεις κάνουν πλέον και αξιωματούχοι που θεωρούνταν πιο ουδέτεροι ή υπέρ των μειώσεων. Ο διοικητής Christopher Waller, που στήριζε τις μειώσεις, είπε ότι οι πληθωριστικοί κίνδυνοι από τον πόλεμο τον έκαναν να στηρίξει τη διατήρηση των επιτοκίων σταθερών.

Τέσσερις φορές τον χρόνο, η Fed δημοσιεύει το λεγόμενο “dot plot”, που δείχνει πού περιμένουν τα επιτόκια οι αξιωματούχοι. Τον Μάρτιο έδειχνε μία ακόμη μείωση μέσα στη χρονιά.

Όμως η Mary Daly, πρόεδρος της Fed στο Σαν Φρανσίσκο, προειδοποίησε ότι αυτό μπορεί να δίνει λάθος εντύπωση βεβαιότητας και να μπερδεύει τον κόσμο. Όπως είπε, δεν υπάρχει μία μόνο πιθανή πορεία για τα επιτόκια.

Και ο ίδιος ο Powell υποβάθμισε τη σημασία αυτών των προβλέψεων, λέγοντας ότι πρέπει να τις παίρνουμε «με επιφύλαξη».

Βέβαια, υπάρχουν ακόμα λόγοι για μειώσεις. Τον Φεβρουάριο χάθηκαν πάνω από 90.000 θέσεις εργασίας και η ανεργία ανέβηκε στο 4,4%. Πολλοί οικονομολόγοι πιστεύουν ότι αν μειωθούν οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή, θα πέσουν και οι τιμές του πετρελαίου και ο πληθωρισμός θα αρχίσει ξανά να υποχωρεί προς τον στόχο του 2%.

Αν όμως το πετρέλαιο ακριβύνει πολύ, αυτό μπορεί να χτυπήσει την κατανάλωση και την απασχόληση, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει τη Fed σε μειώσεις για να αποφευχθεί ύφεση.

Παρόλα αυτά, έχουν αυξηθεί τα εμπόδια για νέες μειώσεις. Από τον Σεπτέμβριο του 2024, τα επιτόκια έχουν ήδη πέσει σχεδόν 2 ποσοστιαίες μονάδες, στο 3,5% με 3,75%. Νέες μειώσεις θα τα φέρουν κοντά σε ένα «ουδέτερο» επίπεδο, που δεν πιέζει πλέον τον πληθωρισμό προς τα κάτω.

Οι οικονομολόγοι μπορούν μόνο να εκτιμήσουν πού ακριβώς βρίσκεται το «ουδέτερο» επίπεδο επιτοκίων, αλλά όλο και περισσότεροι αξιωματούχοι της Fed λένε ότι ίσως το έχουν ήδη φτάσει. Ο αντιπρόεδρος της Fed, Philip Jefferson, δήλωσε ότι οι πρόσφατες μειώσεις «έφεραν τα επιτόκια περίπου στο ουδέτερο επίπεδο». Ο πρόεδρος της Fed στο Ρίτσμοντ, Thomas Barkin, είπε ότι οι μειώσεις έχουν αφήσει τα επιτόκια «στο πάνω άκρο αυτού του ουδέτερου εύρους».

Αν πράγματι τα επιτόκια βρίσκονται στο ουδέτερο επίπεδο, τότε περαιτέρω μειώσεις ουσιαστικά θα ενίσχυαν τον πληθωρισμό.

Οι αξιωματούχοι ανησυχούν επίσης γιατί ο πληθωρισμός έχει ξεπεράσει τον στόχο του 2% της Fed για έξι συνεχόμενα χρόνια. Φοβούνται ότι ο κόσμος μπορεί να αρχίσει να θεωρεί τον υψηλό πληθωρισμό ως κάτι μόνιμο. Και αυτό είναι επικίνδυνο, γιατί τέτοιες προσδοκίες μπορούν να επιβεβαιώσουν τον εαυτό τους. Σε μια τέτοια περίπτωση, δεν θα αρκούσε απλώς να περάσει η επίδραση από δασμούς ή από μια άνοδο του πετρελαίου για να επιστρέψει ο πληθωρισμός στο 2%. Με βάση το βασικό μέτρο που χρησιμοποιεί η Fed, ο πληθωρισμός βρίσκεται τώρα γύρω στο 3%.

Ο πόλεμος με το Ιράν κάνει το πρόβλημα πιο έντονο, καθώς ανεβάζει τις τιμές σε βασικά αγαθά όπως τα καύσιμα και τα τρόφιμα, που οι άνθρωποι αγοράζουν συχνά. Οι αξιωματούχοι της Fed «δεν θέλουν σε καμία περίπτωση να δουν τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό να ανεβαίνουν», λένε αναλυτές. «Το πρόβλημα είναι ότι δεν ξέρουν πόσο κοντά βρίσκονται στο όριο».

Παρόλα αυτά, υπάρχει και ένα θετικό στοιχείο: μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό έχουν ξεφύγει. Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν για τον Μάρτιο, οι βραχυπρόθεσμες προσδοκίες αυξήθηκαν λίγο, αλλά οι μακροπρόθεσμες παραμένουν σε σχετικά φυσιολογικά επίπεδα.