Η Εργασία Από Το Σπίτι Ήρθε Για Να Μείνει

Η εργασία από το σπίτι κάθε άλλο παρά έχει τελειώσει. Αντίθετα, φαίνεται πως ήρθε για να μείνει.

Τα τελευταία χρόνια, πολλές μεγάλες εταιρείες ανακοίνωσαν με μεγάλη δημοσιότητα ότι ζητούν από τους εργαζομένους τους να επιστρέψουν περισσότερο στο γραφείο. Ανάμεσά τους είναι η Home Depot, η Target, η Microsoft, η 3M και η Intel.

«Έρχομαι στο γραφείο και αναρωτιέμαι: πού είναι όλοι οι υπόλοιποι;» είχε δηλώσει ο διευθύνων σύμβουλος της JPMorgan Chase, Jamie Dimon, σε ηχογράφηση που διέρρευσε στις αρχές του 2025. Η τράπεζα είχε ζητήσει από τους εργαζομένους της να επιστρέψουν στο γραφείο πέντε ημέρες την εβδομάδα.

Ωστόσο, τα στοιχεία για την ευρύτερη οικονομία δείχνουν ότι η επιστροφή στα γραφεία έχει ουσιαστικά σταματήσει να προχωρά με τον ίδιο ρυθμό.

Σύμφωνα με μηνιαία έρευνα οικονομολόγων, το 26% των πληρωμένων εργάσιμων ημερών πραγματοποιήθηκε από το σπίτι τον Μάιο. Το ποσοστό αυτό είναι ελάχιστα χαμηλότερο από το 27% που είχε καταγραφεί δύο χρόνια νωρίτερα.

Το 2022, όταν οι εταιρείες απομακρύνονταν σταδιακά από τα μέτρα της πανδημίας, το ποσοστό ήταν περίπου 30%. Πριν από την πανδημία όμως, το 2019, μόλις το 7% των εργάσιμων ημερών γινόταν από το σπίτι.

«Τα δεδομένα δεν συμφωνούν με την άποψη ότι η εξ αποστάσεως εργασία έχει πεθάνει», δήλωσε η Emma Harrington, οικονομολόγος στο University of Virginia που μελετά την τηλεργασία.

Αντίθετα, φαίνεται πως η αγορά εργασίας έχει βρει μια νέα ισορροπία: πολύ περισσότεροι άνθρωποι εργάζονται πλέον από το σπίτι, έστω και για μέρος της εβδομάδας, σε σχέση με την εποχή πριν από την πανδημία.

Και άλλα στοιχεία δείχνουν την ίδια εικόνα. Η εταιρεία ασφαλείας Kastle Systems, η οποία παρακολουθεί τις εισόδους στα γραφεία μέσω καρτών πρόσβασης, διαπιστώνει ότι η πληρότητα των γραφείων σε 10 μεγάλες πόλεις είναι μόνο ελαφρώς αυξημένη σε σχέση με πέρυσι. Παράλληλα, δεδομένα από την τεχνολογική εταιρεία Placer.ai δείχνουν ότι οι επισκέψεις στα γραφεία τον Μάιο παρέμεναν περίπου 32% χαμηλότερες από τα επίπεδα του Μαΐου του 2019. Την ίδια περίοδο πέρυσι, η διαφορά ήταν περίπου 35%.

Η αντίθεση ανάμεσα στις ηχηρές ανακοινώσεις μεγάλων εταιρειών για επιστροφή στο γραφείο και στα συνολικά στοιχεία της αγοράς εξηγείται εν μέρει από το γεγονός ότι, όσο μεγάλες κι αν είναι αυτές οι εταιρείες, αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μέρος του εργατικού δυναμικού των ΗΠΑ, που αριθμεί περίπου 163 εκατομμύρια εργαζομένους.

Φυσικά, πολλοί εργαζόμενοι δεν μπορούν να δουλέψουν εξ αποστάσεως. Εργάτες σε εργοστάσια, νοσηλευτές στα επείγοντα, μάγειρες και πολλοί άλλοι πρέπει να βρίσκονται στον χώρο εργασίας τους. Σύμφωνα με σχετική έρευνα, σχεδόν τα δύο τρίτα των εργαζομένων εργάζονται αποκλειστικά με φυσική παρουσία. Μόνο περίπου 1 στους 10 δουλεύει πλήρως από απόσταση, ενώ το υβριδικό μοντέλο εργασίας είναι πλέον πολύ πιο συνηθισμένο.

Ορισμένες εταιρείες προσπαθούν να ενθαρρύνουν την επιστροφή στο γραφείο, για παράδειγμα δίνοντας περισσότερες ευκαιρίες εξέλιξης σε όσους πηγαίνουν συχνότερα ή ζητώντας από τους νέους εργαζομένους να εργάζονται από το γραφείο.

Για πολλούς άλλους όμως, η εργασία από το σπίτι φαίνεται να λειτουργεί αποτελεσματικά.

Ο οικονομολόγος Nicholas Bloom από το Stanford University επισημαίνει ότι πολλοί διευθύνοντες σύμβουλοι μεγάλων εταιρειών ανήκουν σε μεγαλύτερες ηλικιακές γενιές. Σε πρόσφατη έρευνα, ο ίδιος και οι συνεργάτες του διαπίστωσαν ότι οι εργαζόμενοι σε εταιρείες με νεότερους CEO εργάζονται από το σπίτι πιο συχνά σε σχέση με όσους εργάζονται σε εταιρείες με μεγαλύτερους σε ηλικία επικεφαλής.

Όπως ανέφερε ο Bloom, «αν κοιτάξει κανείς τους CEO που ήταν 40 ετών ή νεότεροι κατά την περίοδο της πανδημίας, είναι πολύ πιο πιθανό σήμερα να εφαρμόζουν τουλάχιστον ένα υβριδικό μοντέλο εργασίας στις εταιρείες τους. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία CEO απλώς δεν έχουν την ίδια εξοικείωση με αυτόν τον τρόπο εργασίας».

Αυτός είναι ένας από τους λόγους που ο οικονομολόγος Nicholas Bloom πιστεύει ότι στο μέλλον η εξ αποστάσεως εργασία θα αυξηθεί αντί να μειωθεί. Με τον καιρό, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία διευθυντές θα αποχωρούν και τη θέση τους θα παίρνουν νεότερα στελέχη, τα οποία είναι πιο εξοικειωμένα με την ιδέα ότι οι εργαζόμενοι μπορούν να δουλεύουν από το σπίτι για ένα μέρος της εβδομάδας.

Και δεν είναι μόνο οι νεότεροι CEO που βλέπουν θετικά την τηλεργασία. Το ίδιο ισχύει και για τις νεότερες εταιρείες, σύμφωνα με τον Prithwiraj Choudhury από το London School of Economics. Αυτό έχει σημασία, γιατί ιστορικά η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στις ΗΠΑ δεν προέρχεται κυρίως από τις μεγάλες και καθιερωμένες εταιρείες, αλλά από μικρότερες επιχειρήσεις και startups που έχουν τη δυναμική να εξελιχθούν στους μεγάλους επιχειρηματικούς κολοσσούς του μέλλοντος.

Όπως εξηγεί, αυτές οι εταιρείες επενδύουν σε νέες πρακτικές διοίκησης ώστε το υβριδικό και εξ αποστάσεως μοντέλο εργασίας να λειτουργεί αποτελεσματικά. Και καθώς αναπτύσσονται, είναι πιθανό να γίνουν οι επόμενες μεγάλες επιχειρήσεις της αγοράς.

Από την πλευρά της, η Emma Harrington δεν είναι βέβαιη ότι τα ποσοστά τηλεργασίας θα αυξηθούν θεαματικά τα επόμενα χρόνια. Θεωρεί όμως πιθανό να υπάρξει μια σταδιακή άνοδος, καθώς η τεχνολογία που επιτρέπει την απομακρυσμένη εργασία συνεχίζει να βελτιώνεται.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ωφελήσει ιδιαίτερα ορισμένες ομάδες εργαζομένων. Για παράδειγμα, έρευνα που πραγματοποίησε μαζί με τον οικονομολόγο Matthew Kahn έδειξε ότι η εργασία από το σπίτι έχει βοηθήσει περισσότερες μητέρες με παιδιά να παραμείνουν στην αγορά εργασίας.

Παράλληλα, στοιχεία του αμερικανικού Υπουργείου Εργασίας δείχνουν ότι μετά την πανδημία αυξήθηκε σημαντικά η απασχόληση ατόμων με αναπηρία. Ένας από τους βασικούς λόγους φαίνεται να είναι η μεγαλύτερη ευελιξία που προσφέρει η εργασία από το σπίτι.

Ωστόσο, η Emma Harrington ανησυχεί και για τις αρνητικές πλευρές που μπορεί να συνοδεύουν τα οφέλη της εργασίας από το σπίτι.

Σε έρευνα που δημοσιεύθηκε αυτόν τον μήνα στο επιστημονικό περιοδικό Science, η ίδια μαζί με τις Natalia Emanuel και Amanda Pallais παρουσίασαν στοιχεία που δείχνουν ότι η εξ αποστάσεως εργασία έχει συνδεθεί με αυξημένα επίπεδα μοναξιάς και ψυχικής επιβάρυνσης για πολλούς Αμερικανούς εργαζομένους.

Οι τρεις οικονομολόγοι έχουν επίσης νέα έρευνα που πρόκειται να δημοσιευθεί στο Quarterly Journal of Economics. Σε αυτήν διαπιστώνουν ότι οι νεότεροι εργαζόμενοι ωφελούνται όταν δουλεύουν κοντά σε πιο έμπειρους συναδέλφους, καθώς μαθαίνουν πιο εύκολα και αναπτύσσουν δεξιότητες μέσα από την καθημερινή επαφή. Παράλληλα, παρουσιάζουν ενδείξεις ότι η εξάπλωση της τηλεργασίας ίσως έχει δυσκολέψει την επαγγελματική πορεία νέων αποφοίτων πανεπιστημίου.

Ένα ακόμη ζήτημα είναι ότι τα οφέλη της εργασίας από το σπίτι γίνονται άμεσα αισθητά. Οι εργαζόμενοι γλιτώνουν χρόνο από τις μετακινήσεις, έχουν μεγαλύτερη ευελιξία μέσα στη μέρα και μπορούν να τακτοποιήσουν κάποιες προσωπικές υποχρεώσεις παράλληλα με τη δουλειά τους.

Οι αρνητικές συνέπειες όμως μπορεί να φανούν πολύ αργότερα.

Όπως λέει η Harrington, «δεν αναπτύσσεις τις ίδιες δεξιότητες που θα αποκτούσες δουλεύοντας δίπλα σε άλλους ανθρώπους. Αυτή η σταδιακή απώλεια εμπειριών μπορεί με τον καιρό να μειώσει την παραγωγικότητα και τις επαγγελματικές σου προοπτικές».