Η περίοδος ανοχής του Πάουελ απέναντι στον Τραμπ έλαβε τέλος.

Για χρόνια, ο πρόεδρος της Federal Reserve, Jerome Powell, αντιμετώπιζε τις επιθέσεις του Τραμπ με τρόπο που συνήθως απέφευγε την κλιμάκωση.

Αυτό όμως άλλαξε το βράδυ της Κυριακής.

Σε ένα ασυνήθιστο βίντεο διάρκειας μόλις δύο λεπτών, ο Powell κατηγόρησε ανοιχτά την κυβέρνηση ότι χρησιμοποιεί την απειλή ποινικής δίωξης για να πιέσει τη Fed να μειώσει τα επιτόκια. Παρουσίασε την έρευνα του Justice Department ως μια ευθεία επίθεση στην ικανότητα της Fed να λειτουργεί χωρίς πολιτικό έλεγχο.

Οι κλητεύσεις έφτασαν αργά το βράδυ της Παρασκευής. Ο Powell, που είναι δικηγόρος στο επάγγελμα, πέρασε το Σαββατοκύριακο σε συνεχείς συζητήσεις με τους συμβούλους του, ζυγίζοντας πώς θα αντιδράσει. Με τη δημοσιοποίηση του βίντεο ξεκαθάρισε ότι δεν είχε καμία πρόθεση να αφήσει την υπόθεση να εξελιχθεί «στα κρυφά».

Ποινική έρευνα εναντίον εν ενεργεία προέδρου της Fed δεν έχει υπάρξει ποτέ στο παρελθόν. Το ίδιο πρωτοφανές ήταν και το μήνυμα του Powell: άμεσο, αυστηρό και χωρίς τη διπλωματική ουδετερότητα που χαρακτήριζε μέχρι τώρα τις δημόσιες τοποθετήσεις του για τον Λευκό Οίκο.

«Η απειλή ποινικών κατηγοριών είναι συνέπεια του γεγονότος ότι η Federal Reserve καθορίζει τα επιτόκια με βάση το τι θεωρεί καλύτερο για το δημόσιο συμφέρον και όχι σύμφωνα με τις προτιμήσεις του Τραμπ», δήλωσε ο Powell.

Δημοσιοποιώντας την υπόθεση, ο Powell φρόντισε η πίεση που ασκούνταν παρασκηνιακά να μη μείνει ιδιωτική. Η απόφασή του φαίνεται να βασίστηκε στην πεποίθηση ότι το κοινό πρέπει να γνωρίζει τι συμβαίνει: η απειλή δίωξης ενός προέδρου της Fed αποτελεί κρίσιμη πληροφορία για επενδυτές και για όποιον προσπαθεί να καταλάβει τι επηρεάζει τις αποφάσεις για τα επιτόκια.

Ο Λευκός Οίκος παρέπεμψε τα ερωτήματα στο Justice Department. Εκπρόσωπος της υπουργού Δικαιοσύνης Pam Bondi αρνήθηκε να σχολιάσει την έρευνα, λέγοντας μόνο ότι έχει δώσει εντολή στους εισαγγελείς να δίνουν προτεραιότητα σε υποθέσεις κακοδιαχείρισης χρημάτων των φορολογουμένων.

Σε σύντομη συνέντευξή του στο NBC News την Κυριακή, ο Τραμπ είπε ότι δεν γνώριζε για τις κλητεύσεις και ότι οποιαδήποτε ποινική έρευνα δεν σχετίζεται με τις διαφωνίες του Λευκού Οίκου με τον Powell για τα επιτόκια.

Κάποιοι σύμμαχοι του Τραμπ πίστευαν ότι η πίεση θα οδηγούσε τον Powell σε παραίτηση πριν λήξει η θητεία του τον Μάιο. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να φύγει από το Διοικητικό Συμβούλιο της Fed, δίνοντας στον Τραμπ τη δυνατότητα να διορίσει ακόμη ένα μέλος στο επταμελές board. Ο Powell έχει ξεχωριστή θητεία ως governor, η οποία του επιτρέπει να παραμείνει μέχρι τις αρχές του 2028 — κάτι που περιορίζει τις θέσεις που μπορεί να καλύψει ο Τραμπ.

Όμως, αν η κυβέρνηση περίμενε ότι ο Powell θα υποχωρούσε, τα λόγια του στο βίντεο έδειξαν το αντίθετο. Ακόμη και πριν γίνει γνωστή η έρευνα, είχε προσλάβει το νομικό γραφείο Williams & Connolly, ένα από τα κορυφαία της Ουάσινγκτον, ως προληπτικό μέτρο. Παράλληλα, εδώ και χρόνια έχει καλλιεργήσει συμμαχίες στο Κογκρέσο.

«Η δημόσια υπηρεσία κάποιες φορές απαιτεί να στέκεσαι όρθιος απέναντι σε απειλές», είπε ο Powell. «Θα συνεχίσω να κάνω τη δουλειά για την οποία με ενέκρινε η Γερουσία, με ακεραιότητα και με δέσμευση προς τον αμερικανικό λαό».

Άνθρωποι που έχουν συνεργαστεί μαζί του λένε ότι ανυπομονούσε για τη ζωή μετά τη Fed. Όμως, μετά τη δήλωσή του την Κυριακή, μια αποχώρηση τώρα —που θα έδινε στον Τραμπ ακόμη μία κενή θέση— δύσκολα συμβαδίζει με όσα είπε.

Ο Τραμπ εδώ και χρόνια πιέζει για χαμηλότερα επιτόκια, που ενισχύουν την ανάπτυξη και συνήθως ανεβάζουν τις αγορές. Η Fed μείωσε τα επιτόκια τρεις φορές πέρυσι, με τον Powell να παίζει καθοριστικό ρόλο, παρά τις διαφωνίες για τον πληθωρισμό. Ο ίδιος επιμένει ότι η νομισματική πολιτική βασίζεται στα οικονομικά δεδομένα και όχι στην πολιτική.

Πρόεδροι έχουν διαμαρτυρηθεί και στο παρελθόν για τα επιτόκια — ο Lyndon Johnson φέρεται να είχε σπρώξει τον τότε πρόεδρο της Fed William McChesney Martin. Όμως η ανεξαρτησία της Fed από τον Λευκό Οίκο θεωρείται θεμελιώδης αρχή εδώ και δεκαετίες.

Η έρευνα αφορά κατάθεση του Powell στο Κογκρέσο τον περασμένο Ιούνιο για ένα έργο ανακαίνισης ύψους 2,5 δισ. δολαρίων σε ιστορικά κτίρια της Fed κοντά στο National Mall. Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου υποστήριξαν ότι είτε έδωσε ψευδή στοιχεία είτε δεν τήρησε τις απαιτούμενες άδειες. Ο Powell απάντησε ότι το έργο είναι απλώς πρόσχημα και ότι ο πραγματικός στόχος είναι η ανεξαρτησία της Fed στα επιτόκια.

Η κλιμάκωση αιφνιδίασε αναλυτές, καθώς ο Powell είχε συμβάλει στις τελευταίες τρεις μειώσεις επιτοκίων, παρά τις αντιδράσεις άλλων μελών της Federal Open Market Committee (FOMC).

«Χωρίς τον Powell ως ασπίδα, είναι εύκολο να φανταστεί κανείς τον Τραμπ να στρέφεται γρήγορα εναντίον των υπόλοιπων μελών της FOMC», δήλωσε ο οικονομολόγος Tim Duy.

Το ερώτημα πλέον είναι πώς θα αντιδράσει ο Τραμπ: θα κάνει πίσω ή θα κλιμακώσει περαιτέρω. Ένα ενδεχόμενο είναι να επιχειρήσει να απομακρύνει τον Powell, επικαλούμενος αμέλεια στο έργο ανακαίνισης — αν και ο ίδιος ο Τραμπ είχε υποβαθμίσει αυτό το ενδεχόμενο τον Ιούλιο.

Οποιαδήποτε απόπειρα αποπομπής θα κατέληγε πιθανότατα στα δικαστήρια. Το Ανώτατο Δικαστήριο αναμένεται να εξετάσει σύντομα τα όρια της εξουσίας του προέδρου να απομακρύνει αξιωματούχους της Fed.

Οι συνέπειες δεν αφορούν μόνο τον Powell. Επενδυτές αντέδρασαν με σοκ, αναρωτώμενοι αν οποιοσδήποτε διάδοχος θα μπορούσε να θεωρηθεί πραγματικά ανεξάρτητος, αν η διαφωνία με τον πρόεδρο οδηγεί σε ποινική έρευνα.

Ο επόμενος πρόεδρος της Fed θα επιλεγεί στη σκιά αυτής της κρίσης. Και για πρώτη φορά, η ερώτηση που θα πλανάται πάνω από τη Γερουσία και τις αγορές θα είναι ξεκάθαρη: θα ρίσκαρε αυτό το πρόσωπο δίωξη για να κάνει τη δουλειά όπως έκανε ο Powell;

«Ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι δεν θα δεχτεί τίποτα λιγότερο από μια Fed που θα υποκλίνεται στις αποφάσεις του», σχολίασε ο οικονομολόγος Eswar Prasad.

Παράλληλα, ο γερουσιαστής Thom Tillis δήλωσε ότι θα μπλοκάρει οποιονδήποτε νέο διορισμό μέχρι να ξεκαθαρίσει η υπόθεση, δείχνοντας ότι η πίεση προς τη Fed μπορεί τελικά να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα υποτίθεται ότι λύνει.